Διδακτορικό

UntitledΠέρασαν κιόλας επτά χρόνια.

Χθες μιλούσα με ένα φίλο. Μετά το πρώτο «πώς πάει;» η κουβέντα πήρε την κάτω βόλτα. Με βλέμμα λίγο αγχωμένο, πιεσμένο, λίγο θλιμμένο, άρχισε να μου εξηγεί ότι μέσα στον επόμενο μήνα θα πρέπει να έχει υποβάλει επισήμως το τελικό κείμενο της διατριβής του. Μου μιλούσε για διορθώσεις, υποσημειώσεις, για τη θέση και το επιχείρημα. Τον άκουγα χαμογελώντας συγκαταβατικά. Αφού τελείωσε, του απάντησα με τον πιο κοινότυπο, ψεύτικο, αφ’ υψηλού τρόπο. «Θα περάσει», είπα. «Σε λίγο καιρό ούτε που θα το θυμάσαι». Τι ψέμα, Θεέ μου.

Ξεκίνησα τη διδακτορική μου διατριβή λίγο μετά τα 23. Επέλεξα το θέμα μου από την πρώτη κιόλας εβδομάδα και, σε αντίθεση με πολλούς συνυποψηφίους και φίλους μου, παρέμεινα πιστή σε αυτό μέχρι την τελευταία ημέρα. Η επιβλέπουσα καθηγήτριά μου, η κατά κοινή ομολογία αυστηρότατη Prof. Cathy Morgan, με άφησε να κολυμπήσω στα βαθιά μέχρι πνιγμού μέχρι να μου απλώσει την πολύτιμη χείρα βοηθείας. Κι έπραξε άριστα. Για μήνες διάβαζα ό,τι έβρισκα, επί εβδομαδιαίας βάσης νόμιζα πως ανακάλυπτα την πυρίτιδα για να διαψευστώ μετά επαίνων με το επόμενο άρθρο που διάβαζα. Έγραφα κι έσκιζα, έγραφα κι αποθήκευα, έγραφα, έγραφα, έγραφα.

Μετά από κάθε supervision γύριζα στο δωμάτιό μου με έναν παράξενο συνδυασμό άγχους και έξαψης. Μετά από κάθε κουβέντα με την Cathy συνειδητοποιούσα πόσο λίγα ήξερα, πόσα είχα ακόμα να διαβάσω, να καταλάβω, να ερμηνεύσω, ενώ, παράλληλα, ένα πουλάκι κελαηδούσε στο στήθος μου ενθουσιασμένο: είχα ακόμα πολλή έρευνα να κάνω, πολλά να μάθω, μπροστά μου είχα όλες τις πόρτες ανοιχτές, είχα συνέδρια, δημοσιεύσεις, βιβλία που με περίμεναν να τα διαβάσω και – γιατί όχι; – να τα υπογράψω.

Όταν πλέον κατέληξα στη δομή του διδακτορικού, άρχισα να γράφω πυρετωδώς. Χίλιες λέξεις την μέρα χωρίς ουδεμία εξαίρεση, ασθμαίνοντας πατούσα κάθε βράδυ την καταμέτρηση των λέξεων, έβλεπα με χαρά τις σελίδες να γίνονται βιβλίο. Το βασικό επιχείρημα έπαιρνε μορφή, αδύναμο αρχικά, χτιζόταν όλη μέρα για να το καταρρίπτω μόνη μου τα βράδια και να το ξαναστήνω το επόμενο πρωί. Ράβε-ξήλωνε ξαναδιάβαζα τα ίδια και τα ίδια, διάβασα τον Θουκυδίδη 18 φορές από την αρχή ως το τέλος, πέρασα ένα χρόνο δουλεύοντας τις παραπομπές, τις υποσημειώσεις και τις διακειμενικές αναφορές. 102.000 λέξεις, 7 χάρτες κι ένα διάγραμμα.

Ένα βράδυ, στην αρχή λίγο συγκινημένη κι έπειτα κλαίγοντας γοερά έγραψα τις ευχαριστίες, οι λέξεις μου έσταζαν ιδρώτα και ευγνωμοσύνη, δεν ξέχασα κανέναν, έγραψα για τη Μαρίνα, τον Αντώνη, την Πηνελόπη, την Ντίνα. Δεν ήταν ότι χωρίς αυτούς δεν θα είχα γράψει τις 102.000 λέξεις. Ήταν ότι όλοι αυτοί, κι άλλοι τόσοι, η Βίλλυ, η Ηλιάνα, η Μάνια, έκαναν το ράβε-ξήλωνε να μοιάζει σαν παιχνίδι, πόσο έγραψες εσύ σήμερα, τι σου είπαν στο supervision, τι θα γίνει αν αργήσω να επιστρέψω το βιβλίο στη ULL, καθίσαμε στο γρασίδι του Russell Square, στις μοκέτες του Institute of Classical Studies, γελάσαμε νευρικά σε ομιλίες μεγαλοκαθηγητών, απορήσαμε με το πόσα λίγα δικαιούσαι να προτάσεις όταν είσαι ήδη φτασμένος, θαυμάσαμε τον Snodgrass και τον Morris, κάναμε αιτήσεις για υποτροφίες και τις πήραμε, κάναμε αιτήσεις για υποτροφίες και τις χάσαμε, κάναμε εμετούς από το άγχος πριν την πρώτη δημόσια ομιλία, ερωτευτήκαμε μεταξύ μας και με άλλους, μαλώσαμε, και σιγά σιγά, ένας ένας, τυπώσαμε, βιβλιοδέσαμε και, ένα πρωί, αφήσαμε 3 αντίτυπα των χιλιάδων λέξεων και των αμέτρητων βραδιών σε ένα γραφείο κάπου στο Πανεπιστήμιο.

Υποστήριξα τη διατριβή μου στις 23 Ιανουαρίου του 2006, στις 2 το μεσημέρι, στο γραφείο του διάσημου Prof. Simon Hornblower, στο UCL. Το προηγούμενο βράδυ είχα κοιμηθεί ελάχιστα, η Δάφνη που με φιλοξενούσε με έβαζε να βλέπω Sex and the City και μου μετρούσε τις γουλιές κρασί («να μη μεθύσεις αλλά να χαλαρώσεις»), και περίμενα να ξημερώσει.

Η υποστήριξη διήρκησε 5 ώρες μαζί με ένα εικοσάλεπτο διάλειμμα για τσάι. Δεν πήγε όπως θα ήθελα. Υποστήριξα με νύχια και με δόντια κάθε μικρό και μεγάλο επιχείρημα, κάθε επιλογή και κάθε παράλειψη, παραδέχτηκα λάθη και ελλείψεις. Όταν βγήκα από το δωμάτιο, φορτωμένη με δέκα σελίδες διορθώσεις, ήξερα ότι ήμουν πια ένας άλλος άνθρωπος. Ότι μόλις είχα βγει από ένα rite of passage που μόνο εγώ μπορούσα να καταλάβω πόσο με είχε αλλάξει.

Εκείνο το βράδυ δεν γιόρτασα. Κλαίγοντας και γελώντας μαζί ήπιαμε κρασί με τη Δάφνη και την Cathy σε μία στοά απέναντι από το Βρετανικό Μουσείο, αισθανόμουν αποτυχημένη και ανίκανη να αφιερώσω παραπάνω χρόνο σε αυτό που μέχρι εκείνη την ημέρα θεωρούσα τελειωμένο, σε κάθε γουλιά μετάνιωνα το διδακτορικό, αμφέβαλλα για τις δυνάμεις μου. Στο σπίτι της Δάφνης έκλαιγα όλη τη νύχτα.

Λίγες εβδομάδες αργότερα ξεκίνησα να διορθώνω. Μου φάνηκαν όλα απλούστερα από τους απειλητικούς γίγαντες που είχα πλάσει στο κεφάλι μου, οι παρεμβάσεις των εξεταστών είχαν νόημα, οι τρύπες έκλειναν μία μία, το επιχείρημα γινόταν στιβαρότερο και πιο πειστικό. Η Cathy, κοντά μου αλλά και σε απόσταση, με κατηύθυνε υπέροχα, υποψιαζόταν τις αλλαγές στη διάθεσή μου πριν από εμένα, με στήριζε και με μάλωνε, ήταν τρυφερή και αυστηρή μαζί.

Όταν έμαθα, μέσω email, ότι οι διορθώσεις είχαν γίνει δεκτές, ότι είχα πάρει τον τίτλο, ήταν ένα μεσημέρι του 2007 και βρισκόμουν στο τότε γραφείο μου, στο Υπουργείο Πολιτισμού. Τηλεφώνησα αμέσως στον πατέρα μου, στον οποίο και είχα αφιερώσει το διδακτορικό, και κέρασα γλυκά όλους τους συναδέλφους. Κράτησα την ψυχραιμία μου, συνέχισα να δουλεύω, και, μετά το σχόλασμα, περπατώντας προς το σπίτι των Εξαρχείων, κάθισα σε σε ένα σκαλάκι της Ερεσσού και άρχισα να κλαίω ανεξέλεγκτα. Στο σκαλάκι εκείνο, που μόνο εγώ ξέρω ποιο είναι, ξέσπασα όλο άγχος, το θυμό, την αγωνία, έκλαψα για όλες μου τις αμφιβολίες και την αυτολύπηση, έκλαψα για την τύχη που είχα να έχω αυτούς τους γονείς, τους φίλους, που – πόσο κοινότυπο φαίνεται αλλά πόσο δεν είναι – με στήριξαν χωρίς να με πνίξουν, που είχα αυτή την καθηγήτρια σύμβουλο και συνοδοιπόρο. Έτσι όπως έκατσα, έτσι σηκώθηκα, σκουπίστηκα και γύρισα στο σπίτι.

Και κάπως έτσι, έγινα διδάκτωρ. Ήμουν 29 χρονών.

Φίλε που σε είδα χτες και σε άκουσα αμίλητη, σου είπα ψέμματα. Δεν θα το ξεχάσεις αυτό που περνάς τώρα, θα σε λιώσει αυτός ο τελευταίος μήνας, είναι δύσκολος, πιεστικός, είναι μακρύς και αργός, και δεν θα τον ξεχάσεις ποτέ. Και δεν σου το είπα – μέχρι σήμερα, 7 χρόνια μετά, δεν έχω τολμήσει να το παραδεχτώ ούτε στον εαυτό μου, αλλά θα σου κάτι που δεν είναι ψέμμα: Αξίζει. Είναι ωραίο, η προσωπική και ολοκληρωμένη έρευνα είναι κορυφαίο επίτευγμα, απόλαυσέ το. Αξίζει.

295_31114305882_1292_n

Advertisements

11 thoughts on “Διδακτορικό

  1. Είσαι τυχερή. Εγώ στα 30 μου, έγκυος στο δεύτερο παιδί μου και ήδη στον 4ο χρόνο της διατριβής, πληρώνοντας τα χάλια του ελληνικού πανεπιστημίου, την οικονομική κρίση, που με ανάγκαζε να δουλεύω ταυτόχρονα, τον απίστευτο ακαδημαϊκό ρατσισμό ως προς τη μητρότητα και τη λάθος επιλογή καθηγήτριας, επέλεξα να σταματήσω, γιατί αλλιώς θα έβλαπτα και τον εαυτό μου και τα παιδιά μου (και κυρίως την καθηγήτριά μου, θα τη δολοφονούσα, αλήθεια). Κλαίω ακόμα πολλές φορές για τις 500 σελίδες που δεν έγιναν 1000, αλλά τελικά δεν το μετανιώνω. Πήρα άλλη πορεία από αυτή που φανταζόμουν για τον εαυτό μου, πενθώ για τη μη ολοκληρωμένη διατριβή, αλλά έκανα τη σωστή επιλογή με βάση τις συνθήκες. Πάντως ποτέ δεν θα φανταζόμουν ότι στα 34 μου δεν θα ήμουν διδάκτωρ…

  2. Πολύ καλό το κείμενο, προσωπικό αλλά ταυτόχρονα ανοικτό – μπορώ άνετα να φανταστώ τον εαυτό μου σε αντίστοιχες καταστάσεις. Το timing είναι εξαιρετικό καθώς μόλις ξεκινώ αυτό το μονοπάτι. Βεβαιότητα και επιφυλακτικότητα (το λιγότερο) με συνοδεύουν. Αυτό που μου δίνει δύναμη είναι ότι «Αξίζει», κι ας το λέω τώρα που μόλις ξεκινάω το χορό.

  3. Αγιάτη μου, πολύ γλυκιά κι αληθινή ανάρτηση! Πίσω από κάθε έρευνα, βρίσκεται μια ανθρώπινη ψυχή που ενθουσιάζεται, απογοητεύεται, χαίρεται, απελπίζεται, πανικοβάλλεται, αγωνιά, ωριμάζει… Αυτή είναι που αξίζει. Εσύ.

  4. Πολλές φορές έχω εντυπωσιαστεί από το πόσο ολότελα διαφορετικές παρόμοιες εμπειρίες έχουμε… Η δική μου εμπειρία ήταν σχεδόν 100% διαφορετική. Εν τούτοις θα μπορούσα να αντιγράψω το κείμενο και να το προσυπογράψω αλλάζοντας σε κάθε πρόταση 1-2 λέξεις. Στις 2 τελευταίες προτάσεις σου με βρίσκεις όμως 100% σύμφωνο.

  5. Συγχαρητήρια. Το δικό μου το ξεκίνησα το τέλος του 2007. Το 2011 έκανα τη πρώτη υποστήριξη και μου δώσανε revise and resubmit (με πέθανε αυτό) και τελικά δεύτερη υποστήριξη το 2014! Απόλυτα επιτυχής η δεύτερη, χωρίς επιπλέον διορθώσεις. Είναι μακρύς δρόμος, γεμάτος πόνο, άγχος και μοναξιά. Πόσα έκανα κατα τη διάρκεια του διδακτορικου… Παντρεύτηκα, δούλεψα, μετακόμησα 3 φορές από τη μία άκρη του UK στην άλλη, άλλαξα 3 δουλειές, αρρώστησα και πέρασα μεγάλο διάστημα σε νοσοκομείο, έμεινα έγγυος κι έχασα ένα παιδί… αλλά τα κατάφερα! Τον πήρα το τίτλο! Τώρα διδάσκω σε Αμερικανικό πανεπιστήμιο.

    1. Συγχαρητήρια επίσης – εγώ δεν έκανα ούτε τα μισά από όσα καταφέρατε εσείς παράλληλα με το διδακτορικό σας (αλήθεια, τι ήταν;). Είναι, τελικά, τρομακτικό πόσο η ζωή προχωρά μαζί του – ή ανεξαρτήτως αυτού…

  6. Συγχαρητήρια για αυτην την κατάθεση ψυχής κι όλα τα σχόλια σας!!
    Ύστερα απο 5 χρόνια σήμερα βρέθηκα στη θέση να σχεδιάζω την τελική δομή της διατριβής μου να διορθώνω να γεμίζω να αδειάζω και στο τέλος κάτεληξα να ξεκινήσω καλύτερα από τις ευχαριστίες μπας και χαλαρώσω..Πόσα ονόματα μου ήρθαν στο μυαλό γιατί πραγματικά το άξιζαν..και ξαφνικά άρχισα να κλαίω συνειδητοποιώντας οτι ύστερα από τόσο καιρό όλα μπήκαν σε μια τελική ευθεία και σε λιγότερο από 2 μήνες πρέπει να κάνω την κατάθεση..
    Πόσα πέρασα αλήθεια…και πόσα οδυνηρά έχω να περάσω ακόμα μέχρι την υποστήριξη!! Σε ένα ελληνικό πανεπιστήμιο που ουσιαστικά πασχίζει να κρατηθεί χωρίς οικονομική υποστήριξη από κανέναν χωρίς καν μια υποτροφία αλλά με συνεχή δουλειά και μεράκι έφτασα στην τελική ευθεία..κι αναρωτιέμαι ΑΞΊΖΕΙ ΌΛΟ ΑΥΤΟ??
    Το σίγουρο είναι οτι με έπιασε βαθιά συγκίνηση για όλα αυτά τα χρονια που πέρασαν κι ίσως και ντρέπομαι να το πω…αισθάνθηκα σήμερα στο γραφείο μου συγκινημένη βαθιά λίγο υπερήφανη για μένα…
    Σας ευχαριστώ πολύ !!

  7. Σε μια περίοδο που νιώθω ότι με έχει κουράσει τόσο πολύ το διδακτορικό που ίσως θα ήταν καλύτερα να το παρατήσω, η ανάρτηση αυτή με συγκίνησε και μου έδωσε δύναμη! Σε ευχαριστώ!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s