Το ψαράκι της γυάλας

Ο άνθρωπος, με τη φραντζόλα υπομάλης, είναι ο ίδιος που πριν δύο χρόνια περίπου κρατούσε καρπούζι. Τότε ήταν Ιούλιος! και φυσικά υπήρχαν καρπούζια, ενώ τώρα Απρίλης και πήρε φρατζόλα. Βέβαια και καρπούζια να υπήρχανε, πράγμα αφύσικο για μήνα Απρίλη, αυτός πάλι για φρατζόλα στο φούρνο θα πήγαινε, όπως άλλωστε όλος ο κόσμος.

Συνέχεια

Εάλω η Κωνσταντία

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, η πολυήμερη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης έληξε όταν, μετά από εκ των έσω προδοσία, οι Οθωμανοί εισέβαλαν από τη φημισμένη Κερκόπορτα, περικυκλώνοντας τους Χριστιανούς κατά τη διάρκεια Θείας Λειτουργίας στην Αγία Σοφία.

Συνέχεια

«Εξαιρετικά διηγήματα»

Να το πούμε αρχής εξαρχής: η συλλογή διηγημάτων «Αστείο» του Γιάννη Παλαβού είναι ό,τι καλύτερο διαβάσαμε τον τελευταίο καιρό τουλάχιστον στο πεδίο της σύντομης φόρμας. Ενα σύντομο βιβλιαράκι γεμάτο εξίσου σύντομες ιστορίες, που κυκλοφόρησε τελευταία από τις εκδόσεις Νεφέλη. Η πληροφορία που θέλει τον συγγραφέα να δυσκολεύτηκε πολύ μέχρι να βρει στέγη για τα διηγήματά του προκαλεί έντονη δυσφορία. Αλλά ας είναι. Το βιβλίο είναι εδώ κι αυτό είναι το σημαντικότερο.

Δεκαοκτώ ιστορίες περιλαμβάνει το «Αστείο». Συνήθως, σε μια συλλογή διηγημάτων ξεχωρίζει κάποιος μερικά πεζά, σε κάποια έχει μεγαλύτερη αδυναμία απ’ ορισμένα άλλα, και αν αυτά είναι τα περισσότερα, στην τελική σούμα ο αναγνώστης είναι που βγαίνει κερδισμένος. Κάτι τέτοιο ισχύει και με το «Αστείο» – με μια διαφορά: όλα τα διηγήματα κυμαίνονται από ένα επίπεδο και πάνω. Στην ουσία κανένα δεν υστερεί, δεν χωλαίνει, δεν φαλτσάρει. Μια δυο λυρικές εξάρσεις εδώ κι εκεί, που φανερώνουν μιαν ύποπτη καταφυγή στην ευκολία, είναι πραγματικά ψιλά γράμματα.

Το κυριότερο είναι η δυναμική που διαπερνάει τη γραφή του Γ. Παλαβού. Συγκινησιακή φόρτιση, συναισθηματική ωριμότητα, ήρωες με σάρκα και οστά, ιδιότυπος ρεαλισμός που συχνά μοιάζει με μια αναγνωστική κινούμενη άμμο, θαυμάσια αίσθηση οικονομίας και υπαινιγμού (κάποτε θυμίζει τον εγχώριο μάστορα της διήγησης Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο αλλά και τον διάσημο Ρέιμοντ Κάρβερ), αριστοτεχνική ισορροπία ανάμεσα στη σκληρότητα και ένα άφατο αίσθημα στοργής, ονειρικές εικόνες και μνήμες, πόνοι και απώλειες που στοιχειώνουν όχι μόνον τους χαρακτήρες αλλά και τους αναγνώστες, μαεστρία στους διαλόγους και μια πολύ πειστική προφορικότητα όταν πρόκειται για μονολόγους. Πεζά όπως τα «Στο δάσος», «Ο Σαράντος Ζουργός δεν μπορεί να το εξηγήσει», «Μαρία», «Φαγητό», «Φώτα», «Από την αρχή», «Γέροι άνθρωποι» κ.ά. φανερώνουν νομίζω αυτήν την απρόσμενη δύναμη στη φωνή του νέου Ελληνα συγγραφέα. Ακόμα και όταν τραβάει τη φαντασία του στα άκρα (τα μετεμψυχωμένα υλικά γραφείου), παραμένει συνεπής μέσα στο παράδοξο σύμπαν που στήνει.

Γεννημένος στο Βελβεντό Κοζάνης πριν από τριάντα δύο χρόνια, ο Γ. Παλαβός, με σπουδές δημοσιογραφίας στο ΑΠΘ και πολιτιστικής διαχείρισης στο Πάντειο, έχει ακόμα στο ενεργητικό του μιάμιση συλλογή διηγημάτων («Αληθινή αγάπη», εκδ. Intro Books, 2007 και «Τα δάκρυα της Φον Μπράουν, μαζί με τον Σωτήρη Μπαμπατζιμόπουλο, εκδ. Τόπος, 2009), καθώς επίσης το σενάριο ενός κόμικ, «Το πτώμα» (Jemma Press, 2011), το οποίο σχεδίασε ο Θανάσης Πέτρου. Τις δύο συλλογές δεν κατέστη εφικτό να τις εντοπίσουμε στα βιβλιοπωλεία που ψάξαμε. Και τις ψάξαμε κατόπιν της ανάγνωσης του «Αστείου». Βρήκαμε όμως το «Πτώμα», που είναι κι αυτό πάρα πολύ καλή δουλειά, τόσο ως γραφή όσο και ως σχέδιο.

Είμαι περίεργος να δω, μετά το «Αστείο», πώς θα εξελιχθεί, προς τα πού θα κινηθεί, πού θα το πάει, τέλος πάντων, ο χαρισματικός αυτός διηγηματογράφος που λέγεται Γιάννης Παλαβός.

Το παραπάνω κείμενο, γραμμένο από τον Ηλία Μαγκλίνη, δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 19 Μαΐου 2012. Ο σύνδεσμος εδώ.

Για τον Ηλία Μαγκλίνη, εδώ κι εδώ.

Για το Γιάννη Παλαβό εδώ, εδώ, εδώ, κι εδώ.

Όσο για την τελική απορία του Ηλία Μαγκλίνη, το πώς θα εξελιχθεί, προς τα πού θα κινηθεί, πού θα το πάει, τέλος πάντων, ο χαρισματικός αυτός διηγηματογράφος που λέγεται Γιάννης Παλαβός, όλοι αυτό περιμένουμε – ανυπόμονα.

Από την παρουσίαση του «Αστείου» του Γιάννη Παλαβού τον περασμένο μήνα στην Αθήνα. Από αριστερά, ο διηγηματογράφος Πάνος Τσίρος, ο Γιάννης Παλαβός κι ο ποιητής Γιάννης Στίγκας.
Με το Γιάννη Παλαβό μετά την παρουσίαση του βιβλίου.

«Δεν είναι ζωή να περιμένεις ένα θαύμα. Ακόμη κι αν συμβεί, δεν τη δικαιώνει».

Τον λένε Πέτρο.

Είναι 26 χρονών, δεν έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο, δουλεύει ντελίβερι, γράφει στίχους, τα έχει κάνει σκατά στα αισθηματικά του, αλλά δεν φταίει αυτός: ο πατέρας του φταίει για όλα. Κι αυτή η μητριά του που δεν ξύπνησε ποτέ από το βαθύ της ύπνο. Και η θεία, και η ξαδέρφη του που ποτέ δεν του είπαν την αλήθεια. Φταίει και η Φανή, που αντί να τον στηρίξει ως οφείλουν οι φίλοι, προσπαθεί να του ανοίξει, λέει, τα μάτια. Φταίει και η μάνα του, που πνίγηκε νωρίς. Που ποτέ δεν ήταν εκεί για να του δείξει το δρόμο. Να του πει τί πραγματικά έγινε εκείνη τη μέρα στο λιμάνι.

Γεννημένη σε ένα χωριό της Κρήτης πριν 29 χρόνια, η Μαρία Ξυλούρη έγραψε το Rewind, το πρώτο της βιβλίο, όταν ήταν ακόμη στην ηλικία του ήρωά της και απέσπασε αμέσως υποψηφιότητα για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού «Διαβάζω».

Εξαιρετικά πολυδιαβασμένη, η Μαρία Ξυλούρη εργάζεται ως κειμενογράφος στην Αθήνα. Έτυχε να τη γνωρίσω πριν από περίπου ένα χρόνο και το πρώτο που τη ρώτησα ήταν πώς ένα παιδί από ένα μικρό χωριό της Κρήτης βρέθηκε με τόσα πολλά βιβλία στα χέρια από τόσο μικρή ηλικία. Η απάντηση που έλαβα ήταν σαφής: αφού διάβασε, λέει, όλα τα βιβλία του σπιτιού, των γειτόνων και της τοπικής βιβλίοθήκης, η Μαρία σήκωνε τα βιβλιοπωλεία του Ηρακλείου μέχρι που ήρθε για σπουδές στην Αθήνα. Με ιδιαίτερη αδυναμία στον Paul Auster, η επιρροή του οποίου είναι ξεκάθαρη και στα υπαρξιακά ερωτήματα που βασανίζουν τους ήρωές της, η Μαρία Ξυλούρη είναι από τους πλέον πολυδιαβασμένους κι ενωμερωμένους λογοτεχνικά ανθρώπους που γνωρίζω. Διαβάζει περισσότερο από όσο γράφει – και αυτό είναι κάτι που εκτιμώ ιδιαιτέρως.

Το Rewind στεκόταν στη βιβλιοθήκη μου για μήνες ώσπου να αποφασίσω να το ανοίξω. Οι αρχικές μου ενστάσεις ήταν δύο: Γιατί ένα κορίτσι από την ελληνική επαρχία δεν εμπνεύστηκε από τον τόπο καταγωγής της για να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα; Και τι είναι αυτό που έκανε τη Μαρία να γράψει για το θάνατο; Τι έχει ο θάνατος ως θεματική που γοητεύει τόσο τους πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς;

Γρήγορα ξεπέρασα τους όποιους δισταγμούς μου. Οι αρετές της γραφής με παρέσυραν. Στα 26 της χρόνια η Μαρία Ξυλούρη είχε το ταλέντο και την (καθόλου αμελητέα) αναγνωστική ωριμότητα να εναλλάσσει το πρώτο με το τρίτο πρόσωπο με εξαιρετική άνεση, να διαχειρίζεται ένα πολύπλοκο και αβανταδόρικο θέμα με θαυμαστή ευκολία. Σε 200 μόλις σελίδες, ο Πέτρος αναζητά και βρίσκει (;) το εαυτό του, διαπιστώνει με τον πιο σκληρό τρόπο πως την οικογένεια δεν τη διαλέγουμε, πως οι γονείς μας δεν είναι τέλειοι υπεράνθρωποι. Σε 200 σελίδες ο Πέτρος αναστοχάζεται, κατηγορεί, συγχωρεί. Ο Πέτρος, που δεν χρησιμοποιεί ποτέ το όνομα της γυναίκας του πατέρα του («μητριά’, τί σκληρή λέξη!), που καταφεύγει σε φανταστικούς φίλους, που αναζητά απαντήσεις.

Εκτός από τα δαιδαλώδη ζητήματα ταυτότητας του πρωτεργάτη Paul Auster, η Ξυλούρη ενσωματώνει στοιχεία της λεγόμενης μεταμοντέρνας αμερικανικής λογοτεχνίας, με επιρροές από τον Jonathan Safran Foer (διεγραμμένες φράσεις, διαφορετικές γραμματοσειρές), αλλά, κατ’ εμέ, και από τον Haruki Murakami – ο Πέτρος είναι διχασμένος ανάμεσα σε δύο διαφορετικές γυναίκες που θυμίζουν λίγο, ελάχιστα, το ερωτικό τρίγωνο του Νορβηγικού Δάσους. Κι αν όλα αυτά δεν είναι αρκετά, ο ίδιος ο Πέτρος αναφέρεται και στο Gravity’s Rainbow του Thomas Pynchon.

Το Rewind μού άφησε μία γεύση αισιοδοξίας. Επιτέλους, να ένα βιβλίο για το θάνατο που δεν είναι βαρύ. Ένα βιβλίο για τα οικογενειακά μυστικά που δεν καταθλίβει. Μία πρώτη συγγραφική προσπάθεια που δεν βρίθει ανασφάλειας. Το διάβασα πριν ένα μήνα περίπου και ακόμη το σκέφτομαι.

Και κάτι τελευταίο: Το Rewind είναι γεμάτο μουσικές. Μία από αυτές, η παρακάτω.

Υ.Γ.: Η Μαρία Ξυλούρη κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο της, Πώς Τελειώνει ο Κόσμος, προ ολίγων μηνών. Τον περασμένο Δεκέμβριο τιμήθηκε με μία από τις τρεις υποτροφίες συγγραφής που απονεμήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1ου Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών, που διοργάνωσε το ΕΚΕΒΙ. Όταν της είπα «Μα γιατί τόσος θάνατος στο Rewind ρε παιδί μου;» εκείνη μού απάντησε χαμηλόφωνα «Τότε μην διαβάσεις το επόμενο. Άστο. Δε θα σου αρέσει καθόλου».

Θα το διαβάσω, βεβαια, ό,τι και να λέει.

Ένας Χωρισμός

Έβαλες τη γάτα στὴν κα­πε­λι­έ­ρα, με­τὰ τὴν κυ­λό­τα, ἐ­νῶ ἔ­ξω ὁ νέ­ος ἐ­ρα­στής σου κόρ­να­ρε. Βι­α­ζό­σου­να τό­σο ποὺ φό­ρε­σες πρῶ­τα τὶς γό­βες καὶ με­τὰ τὸ καλ­τσόν.

Συνέχεια

Πρόσκληση

Παρουσίαση της συλλογής διηγημάτων Αστείο του Γιάννη Παλαβού

Πέμπτη 26 Απριλίου, 20:00

Θέατρο Ροές (Ιάκχου 16, Γκάζι, δίπλα στο σταθμό Μετρό «Κεραμεικός», τηλ. 2103474312)

Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο ποιητής Γιάννης Στίγκας και ο πεζογράφος Πάνος Τσίρος.

http://www.nnet.gr/asteio

Πάσχα στα Πέλαγα

Το πλοίο ολοσκότεινο έσκιζε τα νερά ζητώντας ανυπόμονα το λιμάνι του. Δεν είχε άλλο φως παρά τα δυο χρωματιστά φανάρια ζερβόδεξα της γέφυρας· ένα άλλο φανάρι άσπρο, αχτινοβόλο, ψηλά στο πλωριό κατάρτι και άλλο ένα μικρό πίσω στην πρύμνη του. Τίποτε άλλο.

Συνέχεια

Τα χρώματα του Αστείου

Το Φεβρουάριο του 1923 γεννιέται στο Βελβεντό Κοζάνης ο Τάκης Γιαννούσας. Η μητέρα του μοδίστρα, ο έμπορος πατέρας επαναπατρισμένος μετανάστης. Αμερική, Ρουμανία, Βελβεντό.

Συνέχεια

Μαμάδες, κουλούρια Θεσσαλονίκης και λίγη Julie Andrews

Τις γνώρισα πριν λίγους μήνες, σε μία πρωινή βόλτα στον Εθνικό Κήπο. Η Στέλλα με είχε προειδοποιήσει ότι ίσως χρειαζόταν να ανεχτώ μερικές τσιρίδες, τελικά όμως έφτασε ένα κουλούρι Θεσσαλονίκης με μπόλικο σουσάμι για να έχουμε την ησυχία μας: η Στεφανία όχι μόνο δεν τσίριξε, δεν ασχολήθηκε καν μαζί μας.

Συνέχεια

Αn area which we call the Twilight Zone.

«Πρωταγωνιστής στο «Σώμα με Σώμα» του Ηλία Μαγκλίνη δεν είναι άλλος από τον θάνατο. Είναι παρών σε κάθε σελίδα. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία. Κι ας μην κατονομάζεται πάντα. Συνέχεια