Απογοητευτικό Νανούρισμα

remote.jpgΓενικά, τείνω να αγνοώ το Prix Goncourt διότι πρόκειται με διαφορά για το πλέον σεξιστικό λογοτεχνικό βραβείο που υπάρχει. Η Leïla Slimani είναι η 12η γυναίκα στην οποία έχει απονεμηθεί το βραβείο, από την ίδρυση του θεσμού το 1903. Όταν λοιπόν μία γυναίκα πιάσει στα χέρια της το Goncourt είναι μεγάλη υπόθεση, την οποία θέλω άμεσα να διερευνήσω.

Το Chanson Douce, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου της Slimani, κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2016 στη Γαλλία, ενώ λίγους μήνες αργότερα κατέκτησε το πολυσυζητημένο Prix Goncourt, εκτινάσσοντας τη Slimani στα πέρατα του αναγνωστικού σύμπαντος: Το βιβλίο κυκλοφορεί σε σχεδόν 40 χώρες – ο ελληνικός του τίτλος είναι Γλυκό Τραγούδι, και τη μετάφραση για λογαριασμό των εκδόσεων Ψυχογιός υπογράφει η πάντα εξαιρετική Τιτίκα Δημητρούλια.

Lullaby+Slimani+book+coverΔιάβασα το βιβλίο στην αγγλική μετάφραση δια χειρός του καταξιωμένου Sam Taylor, η οποία κυκλοφορεί από τον Faber&Faber με ένα καταφανώς ωραιότερο εξώφυλλο από αυτό των εκόδσεων Ψυχογιός. Ήθελα πολύ να μου αρέσει αυτό το βιβλίο-έργο μίας 35χρονης Μαροκινής μετανάστριας από το Ραμπάτ, απόφοιτης Πολιτικών Επιστημών από σημαντικά ιδρύματα της Γαλλίας και Πρέσβειρας Καλής Θελήσεως του ΟΗΕ. Ακόμη περισσότερο, ανυπομονούσα να διαβάσω ένα πραγματικό ψυχολογικό μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές και αγωνία, από εκείνα που σκιρτάνε στο νου σου μέρες αφότου τα τελειώσεις.

Λίγο το μάρκετινγκ, λίγο η λαχτάρα μου, το Lullaby (κατά την αγγλική μετάφραση) αρχικά με παρέσυρε. Δεν στάθηκα τόσο στο blurb του οπισθοφύλλου, όπου ο Telegraph το περιγράφει ως το «νέο Gone Girl», το οποίο έτσι και αλλιώς καθόλου δεν εκτίμησα, ούτε και με παραπλάνησαν οι δύο ιντριγκαδόρικες φράσεις του εμπροσθοφύλλου: The baby is dead. It took only a few seconds. Άρχισα να διαβάζω λες και έτρεχα χαρωπά μεθυσμένη σε μία κατηφόρα. Μέχρι που ξαφνικά ξεμέθυσα.

a9cd3c4_30207-2p4rlr.fqykqpviΤι είχα τελικά στα χέρια μου; Γιατί θεωρείται αυτό το βιβλίο τόσο σπουδαίο; Τι εκτίμησε στη Slimani ο Πρόεδρος Macron και την κάλεσε σε επίσημη συνάντηση;

Παρακάτω μερικές σκέψεις για το Γλυκό Τραγούδι, μία από τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις των τελευταίων μηνών:

  • Το βιβλίο δεν πρόκειται για κάποιο Gone Girl, και ευτυχώς βέβαια. Δεν έχει καμία σχέση με το είδος αυτό στο οποίο στις τελευταίες σελίδες ανατρέπονται όσα ήξερες ως τότε. Αν διαβάζεις το Γλυκό Τραγούδι περιμένοντας «κάτι να αλλάξει», περιμένεις αδίκως.
  • Η Slimani έχει διαβάσει πολύ Houellebecq. Πράγμα υπέροχο, αρκεί να είχε μάθει κάτι από αυτόν. Η γαλλική, όπως και κάθε δυστοπία θέλει τάξη και οργάνωση για να αποδώσει αφηγηματικά.
  • Η Slimani πιθανώς επεδίωξε να πατήσει στο κόνσεπτ που κάποτε απογείωσε ο Gabriel Gracia Marquez στο Χρονικό Ενός Προαναγγελθέντος Θανάτου, καθιστώντας εξ’ αρχής τον αναγνώστη μάρτυρα όχι ενός αλλά δύο δολοφονιών – και μάλιστα δύο μικρών παιδιών. Επεδίωξε, δηλαδή, να διερευνήσει όχι το ποιος, ή το πώς αλλά το γιατί. Όμως το γιατί δεν είναι πειστικό, το ψυχογράφημα είναι λειψό, η κορύφωση που τόσο αριστοτεχνικά έστησε κάποτε ο Κολομβιανός δεν θα μπορούσε να είναι πιο απούσα, πιο αδιάφορη στο κείμενο της Slimani.
  • Η Slimani επιχειρεί την ανατροπή αντιστρέφοντας τα στερεότυπα: Οι χαροκαμμένοι γονείς είναι Μαροκινοί μετανάστες, ενώ η φονική νταντά είναι βέρα Γαλλίδα, με το μανικιούρ, τα φορέματα, τα ωραία φαγητά. Αρκεί αυτό, αναρωτιέμαι; Όσο και αν το εύρημα είναι relevant στην Ευρώπη του 2018, τι να κάνουμε, το λίγο μεγαλύτερο κοινό γνωρίζει πολύ καλά ότι οι ξανθές όμορφες νταντάδες δεν είναι πάντα αυτό που δείχνουν: το γνωρίζει ήδη από το 1992 και την ανατριχιαστική ερμηνεία της Rebecca De Mornay στο The Hand That Rocks The Cradle.

Όχι, το βιβλίο δεν πείθει, δεν υπάρχει στιβαρό ψυχογράφημα, δεν υπάρχει κοινωνικό σχόλιο πέρα από το αφελέστατα προφανές, δεν υπάρχει αγωνία, δεν υπάρχει φιλολογική υπέρβαση, δεν υπάρχει σοβαρή διακειμενικότητα δεν υπάρχει τίποτα εκτός από hype. Είναι προφανές ότι, με το γυναικείο domestic noir σε άνθηση, δυο νεκρά παιδιά πλάι στα παιχνίδια τους είναι ένα καλό δόλωμα για τους λάτρεις του είδους. Όμως το βραβευμένο βιβλίο της Leïla Slimani κάνει τικ όλα τα κουτάκια χωρίς να συμπληρώνει τελικά κανένα. Και διαβάζεται όπως κρατάς ένα μπαλόνι ηλίου: Αρχικά μεν γεμάτο προσδοκίες να ίπταται στις κορυφές των bestsellers, πολύ γρήγορα δε να ξεφουσκώνει και να κρέμεται στο χέρι σου σαν να μην το είχες πιάσει ποτέ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s