«Ψυχική φυγή», ή το σύνδρομο του ταξιδιώτη χωρίς αποσκευές

newego_large_t_1101_54716461_type13145Δεν συμβαίνει συχνά, να μην μπορώ να αποφασίσω ποια πραγματικά γνώμη έχω για ένα βιβλίο.

mv5bnzy4njbiymitnwm1mi00ytgwlwfmmdktztm3mjvjzji0owqyxkeyxkfqcgdeqxvyndk3nzu2mtq-_v1_sy1000_cr006661000_al_Ο 55χρονος Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Ζαν- Κριστόφ Γκρανζέ μάς έχει χαρίσει πολλές αξέχαστες ιστορίες, οι περισσότερες από τις οποίες μεταφέρθηκαν με επιτυχία στη μεγάλη οθόνη. Από τα Πορφυρά Ποτάμια – που αργότερα σκηνοθέτησε ο Ματιέ Κασσοβίτς – και την Αδελφότητα των Λύκων, μέχρι το Vidocq, του οποίου υπογράφει το σενάριο, ο Γκρανζέ ειδικεύεται σε μία κατηγορία αστυνομικής γραφής στην οποία η βία ενδύεται στοιχεία μύθων ή και ιστορίας. Ο Γκρανζέ αρέσκεται στο να στολίζει τις υποθέσεις που πλέκει με μεσαιωνικούς θρύλους, άγρια εξωπραγματικά θηρία, αρχαίους θρύλους, απωανατολίτικες τελετουργίες, και ενίοτε να τις τοποθετεί εξ’ ολοκλήρου σε σκοτεινά μεσαιωνικά δάση. Και δεν μένει μόνο εκεί. Τις δε υποθέσεις εκείνες οι οποίες διαδραματίζονται στο εδώ και στο τώρα, ο Γκρανζέ τις μπολιάζει με ένα άρωμα μαφίας και υποκόσμου, που όμως ποτέ δεν επισκιάζει τον κορμό μυστηρίου του έργου.

jean-christophe_grange5Μετά τις εκδόσεις Libro που για χρόνια έφερναν τον  Ζαν- Κριστόφ Γκρανζέ κοντά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, σειρά πήραν τα τελευταία χρόνια οι εκδόσεις Καλέντη. Σε μετάφραση της Μαρίας Γαβαλά, ο Ταξιδιώτης Δίχως Αποσκευές είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στη λίστα της εργογραφίας του Γκρανζέ. Γραμμένος το 2011, ο Ταξιδιώτης κυκλοφόρησε στη χώρα μας μόλις την περασμένη χρονιά – σημείωση πως το Καϊκέν, το οποίο ο Γκρανζέ έγραψε μετά τον Ταξιδιώτη είχε ήδη κυκλοοφορήσει στα ελληνικά το 2014 – πιθανώς λόγω του όγκου του: Ο Ταξιδιώτης Δίχως Αποσκευές εκτείνεται σε περίπου 1.000 σελίδες, σε μία εξαιρετικά καλαίσθητη και, κατά το δυνατόν, εύχρηστη και ελαφριά έκδοση.

Μία νύχτα οι αρχές του Μπορντώ της Γαλλίας με επικεφαλής τη νεαρή Αναΐς Σατλέ βρίσκονται αντιμέτωπες με μία πολύ παράξενη υπόθεση: Ένας κλωσάρ, άνθρωπος του περιθωρίου και της παρακμής, βρίσκεται άγρια δολοφονημένος σε ένα χαντάκι, ενώ στο κεφάλι του έχει τοποθετηθεί επιμελώς το κεφάλι ενός ταύρου, σαφής αναφορά στο μυθικό Μινώταυρο. Την ίδια βραδιά, ο Ματίας Φρερ, ψυχίατρος στην τοπική κλινική, αναλαμβάνει την παρακολούθηση ενός ασθενούς που έχει απωλέσει πλήρως τη μνήμη του. Πώς συνδέονται αυτές οι δύο μυστήριες υποθέσεις; Και τι σχέση έχει η ψυχοπαθολογία που αποκαλείται «φυγή αποσυνδετικού τύπου» ή «ψυχική φυγή» ή  ή το «σύνδρομο του ταξιδιώτη χωρίς αποσκευές», μια εξαιρετικά σπάνια πάθηση, γνωστή ήδη από τον 19ο αιώνα;

Το βιβλίο αποτελεί ένα σπονδυλωτό πλην όμως αρκετά σύνθετο εγχείρημα, μία έλικα που τυλίγει και ξετυλίγει διαρκώς το κουβάρι της υπόθεσης, ξεδιπλώνοντας το παρελθόν και τις πολλαπλές ταυτότητες του Ματίας Φρερ αλλά και της νεαρής αστυνομικού, σε ένα κυνήγι που εκτείνεται από το Μπορντώ μέχρι τη Μασσαλία, το Παρίσι αλλά και την αχανή γαλλική επαρχία. Είναι συναρπαστικό, είναι ευανάγνωστο, είναι πρωτότυπο.

Και όμως, δεν με έπεισε απόλυτα.

mv5bmddhztdin2etmzizns00ownkltgxodityte5zmnkywq0n2m1xkeyxkfqcgdeqxvymze2odixna-_v1_uy268_cr40182268_al_Ίσως έφταιξε ότι ο Ζαν- Κριστόφ Γκρανζέ επικεντρώθηκε στην ομολογουμένως πολύπλοκη υπόθεση παραμελώντας κάθε φιλολογική αξία που θα μπορούσε να είχε χαρίσει στις λέξεις του. Οι διάλογοι είναι βασικοί, ενίοτε παιδαριώδεις – γεγονός ατυχές. Οι διάλογοι παραμένουν στυλιστικά ίδιοι παρά τις επάλληλες ταυτότητες που προσδίδει ο συγγραφέας στους ήρωές του, προδίδοντας μία μάλλον επιφανειακή τεχνοτροπία. Επιπλέον, οι 1.000 σελίδες του βιβλίου δεν δικαιολογούνται απολύτως. Δυστυχώς η κοιλιά δεν αποφεύγεται, και το μόνο που τη σώζει είναι αυτή η ελαφρότητα στη γραφή που επιτρέπει τη διαγώνια ανάγνωση κάποιων σελίδων. Υπήρξε μία βραδιά που σκέφτηκα – Ευτυχώς που παρα τον όγκο του το βιβλίο είναι τόσο ελαφρύ, γιατί είναι τέλειο να το διαβάζεις στο κρεβάτι πριν κοιμηθείς: Αν χάσεις κάτι λόγω νύστας, δεν χάνεις εν τέλει και πολλά.

Οι λίγες αστοχίες στη μετάφραση και στην επιμέλεια, την οποία υπογράφει η Τίνα Πλυτά, είναι σταγόνες στον ωκεανό ενός τόσο μεγάλου μυθιστορήματος. Χωρίς να γνωρίζω γαλλικά, θεωρώ ότι η ατμόσφαιρα του Γκρανζέ έχει μεταφερθεί ικανοποιητικά.

Συνολικά, ο Ταξιδιώτης Δίχως Αποσκευές είναι ένα φιλόδοξο εγχείρημα, ένα ευχάριστο μυθιστόρημα, από το οποίο απουσιάζει η δουλειά εκείνη που θα του έδινε τον αέρα του μεγάλου μυθιστορήματος μυστηρίου και ταυτότητας. Στο εξής, θα επιμείνω με τον Γκρανζέ μόνο όσον αφορά στις κινηματογραφικές ή τηλεοπτικές μεταφορές: εκεί, οι αστοχίες είναι λιγότερο εμφανείς, και ο χρόνος που απαιτείται να αφιερώσω λιγότερος.

Υ.Γ.:Ο Ταξιδιώτης Δίχως Αποσκευές μεταφέρθηκε το 2014 στην τηλεόραση, σε μία σειρά που θεωρήθηκε αρκετά πιστή στο βιβλίο. Το τρέηλερ, εδώ.

41pc1egd2jl-_sx326_bo1204203200_Y.Γ2: Σε μία πρόσφατη ψηφιακή μου περιπλάνηση στο Amazon, έπεσα πάνω σε ένα πρόσφατο βιβλίο μίας Αμερικανίδας συγγραφέως ονόματι Lisa Lutz, με τον τίτλο The Passenger. Μία γρήγορη ματιά στην υπόθεση με έκανε να σκεφτώ ότι η αντιγραφή θα έπρεπε να διώκεται δια ροπάλου από σκληρούς και αμείλικτους αναγνωστικούς νόμους.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s