Στο Βελιγράδι

Λίγο πριν φτάσουμε στο αεροδρόμιο για την πτήση της επιστροφής, ένιωσα τυχερή που δεν πετούσα με Lufthansa και που δεν θα έμενα ακόμα μία ημέρα στο Βελιγράδι λόγω της απεργίας. Ανυπομονούσα να απογειωθούμε, να φύγουμε: Αυτή ήταν μία από τις πολλές φορές σε αυτό το ταξίδι που σκέφτηκα πως η πόλη αυτή δεν μου αρέσει καθόλου.
Λίγο πριν φτάσουμε στο αεροδρόμιο για την πτήση της επιστροφής, ένιωσα τυχερή που δεν πετούσα με Lufthansa και που δεν θα έμενα ακόμα μία ημέρα στο Βελιγράδι λόγω της απεργίας. Ανυπομονούσα να απογειωθούμε, να φύγουμε: Αυτή ήταν μία από τις πολλές φορές σε αυτό το ταξίδι που σκέφτηκα πως η πόλη αυτή δεν μου αρέσει καθόλου.

Παραπονιόμουν συνέχεια. Αρχικά νόμιζα ότι μού έφταιγε το βαρύ κρυολόγημα που δεν με άφηνε σε ησυχία, μετά ήμουν πεπεισμένη ότι η συνάντηση δεν πήγαινε όπως θα ήθελα, κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι τα ρούχα που είχα πάρει μαζί μου ήταν πολύ βαριά για τον υπέροχο ήλιο που φώτιζε και ζέσταινε την πόλη. Το ξενοδοχείο μας, ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα στο κέντρο του Βελιγραδίου, την πλατεία Terazije, είναι ένα από τα παλαιότερα, ιστορικότερα ξενοδοχεία της πόλης: Χτισμένο το 1908 ως επένδυση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στην οικονομία του Βασιλείου της Σερβίας, έχει φιλοξενήσει αμέτρητες προσωπικότητες - ηθοποιούς, πολιτικούς, εφευρέτες.
Παραπονιόμουν συνέχεια. Αρχικά νόμιζα ότι μού έφταιγε το βαρύ κρυολόγημα που δεν με άφηνε σε ησυχία, μετά ήμουν πεπεισμένη ότι η συνάντηση δεν πήγαινε όπως θα ήθελα, κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι τα ρούχα που είχα πάρει μαζί μου ήταν πολύ βαριά για τον υπέροχο ήλιο που φώτιζε και ζέσταινε την πόλη.
Το ξενοδοχείο μας, ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα στο κέντρο του Βελιγραδίου, στην πλατεία Terazije, είναι ένα από τα παλαιότερα, ιστορικότερα ξενοδοχεία της πόλης: Χτισμένο το 1908 ως επένδυση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στην οικονομία του Βασιλείου της Σερβίας, έχει φιλοξενήσει αμέτρητες προσωπικότητες – ηθοποιούς, πολιτικούς, εφευρέτες.
IMG_4369
Στο πολυτελές καφέ του ξενοδοχείου Moskva συνέγραψε ο Ivo Andrić το μεγάλο του αριστούργημα, το «Γεφύρι του Δρίνου», πάντα καθισμένος στο ίδιο τραπέζι. Όταν ρώτησα τον Τομά, το Σέρβο συνεργάτη μου, για τον Andrić, μού εξομολογήθηκε πως ήταν παντρεμένος με μία μακρυνή του θεία. «Όταν ήμουν μικρός, η μητέρα μου μού έδειχνε φωτογραφίες από την απονομή του βραβείου Νομπέλ στη Στοκχόλμη και μού έλεγε, κοίτα τη θεία σου τί όμορφη που ήταν! Πιο όμορφη κι από τη Βασίλισσα της Σουηδίας!».
IMG_4363
Πινοντας ένα τσάι κάτω από τους περίτεχνους πολυελαίους του ξενοδοχείου σκέφτηκα για πρώτη φορά πόσο λίγες προσλαμβάνουσες είχα για την πόλη και τη χώρα αυτή πριν την επισκεφτώ: Το 1996 είδα τρεις φορές στον κινηματογράφο το Underground του Emir Kusturica. Το 1999, στο Λονδίνο, διάβαζα για τους βομβαρδισμούς και δεν καταλάβαινα γιατί το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε με μανία μία πόλη στην καρδιά της Ευρώπης. Κάπου, κάποτε, είχα ακούσει λίγα πράγματα για τον Τίτο. Ένα βράδυ στην Αγγλία χόρεψα σάλσα με έναν Σέρβο που τον έλεγαν Βλάντιμιρ. Αυτό ήταν όλο.
CTW6f1GUwAAx3LW
Η συνάντησή μας έγινε στην αίθουσα όπου το 1918 υπεγράφη το σύμφωνο για το σχηματισμό του Βασιλείου της Νότιας Σλαβίας.
IMG_4389
Έξω από την αίθουσα ο ήλιος έδυε χρωματίζοντας τα κίτρινα, φθινοπωρινά φύλλα. Σηκωθήκαμε όλοι και αρχίσαμε να βγάζουμε επάλληλες φωτογραφίες σαν να μην είχαμε δει ποτέ ξανά ηλιοβασίλεμα. Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα ότι το Βελιγράδι έχει κάτι διαφορετικό από τις άλλες πολεις – έχει Ιστορία που πάλλεται ακόμα, έχει δύο ποτάμια που τέμνονται στην άκρη της παλιάς πόλης, έχει ηλικιωμένους με πρόσωπα σκαμμένα από τον πόλεμο, έχει τις ωραιότερες γυναίκες που έχω δει ποτέ, έχει μία υπερηφάνεια ασύγκριτη, μία δίψα να αναγνωριστεί ως ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
IMG_4388
Το Βελιγράδι δεν είναι μόνο τα μεγαλεπήβολα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα. Είναι και τα πάμπολλα γκραφίτι του, που διηγούνται την ιστορία της πόλης με έναν υπόγειο, σκοτεινό τρόπο.
IMG_4448
Πόρτες πλανεύτρες που δεν οδηγούν πουθενά, γιατί απλά δεν υπάρχουν.
IMG_4452
Χαριτωμένες μορφές που κοιτάζουν πονηρά το πιο δημοφιλές ειρωνικό στένσιλ της πόλης: Make Money Not Art. Ο Τομά με ενημέρωσε ότι ο μέσος μισθός στην πόλη δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ μηνιαίως, ενώ ένας Υπουργός δεν αμοίβεται με περισσότερα από 1.000 ευρώ. Το εθνικό νόμισμα είναι το δηνάριο, και η φτώχεια είναι έκδηλη παντού. Όταν, στο φαρμακείο, η υπάλληλος με ενημέρωσε ότι χρωστούσα περίπου 6 ευρώ για όλα αυτά τα φάρμακα και τα σκευάσματα που αγόρασα, νόμιζα πως είχε κάνει κάποιο λάθος. Το ίδιο στα εστιατόρια. Στο ταξί. Παντού.
IMG_4449
Το Μουσείο Γιουγκοσλαβικής Ιστορίας, το γνωστό και ως Μουσείο του Τίτο, βρίσκεται στην άκρη της πόλης, σε ένα ύψωμα που θαρρείς και επιβλέπει ακόμα τη Σερβική πρωτεύουσα, όπως ο ίδιος ο Τίτο από την κατοικία του. Το Μαυσωλείο του μεγάλου και διφορούμενου ηγέτη χρήζει εντατικών ανθρωπολογικών μελετών – τόσο η ίδια η τοποθέτηση της μαρμάρινης σαρκοφάγου του, χωρίς κομμουνιστικά παραφερνάλια, σε ένα χώρο που θυμίζει γιαπωνέζικο κήπο, όσο και οι σκυτάλες που παραδίδονταν ως δώρο στον πρώην ηγέτη των παρτιζάνων κατά του Άξονα κατά τη μεγάλη σκυταλοδρομία για τον εορτασμό των γενεθλίων του και την Ημέρα Νεολαίας με την οποία συνέπιπταν. Ο Τίτο, του οποίου η κηδεία ήταν από τις μεγαλοπρεπέστερες της παγκόσμιας Ιστορίας, κατάφερε να διατηρήσει και να αξιοποιήσει τις ευαίσθητες ψυχροπολεμικές ισορροπίες ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση: Στην κηδεία του, ο Πρόεδρος Κάρτερ δεν μπόρεσε λόγω των συνθηκών να παραστεί, και αντ’ αυτού παρέστη η μητέρα του, όπως μας εξηγούσε χαμογελώντας ο ειδικός επιμελητής τεκμηρίωσης που ανέλαβε την ξενάγησή μας.
IMG_4450
Το Μαυσωλείο σφύζει κειμηλίων. Ο μεγάλος τοίχος που το διαχωρίζει από την οικία του Τίτο υψώθηκε από τον Μιλόσεβιτς όταν ο τελευταίος αποφάσισε να εγκατασταθεί, τόσο για συμβολικούς όσο και για πρακτικούς λόγους, στην κατοικία του Τίτο. Κατά τους βομβαρδισμούς από το ΝΑΤΟ, η οικία καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς, ενώ το Μαυσωλείο υπέστη μόνο λίγες ζημιές. Αργότερα, όταν ρώτησα επί τούτου κάποιους Σέρβους, μού είπαν πως ήταν τελείως τυχαίο: Σε εκείνους τους βομβαρδισμούς καταστράφηκαν παιδικοί σταθμοί και νοσοκομεία με πολλαπλές απώλειες.
IMG_4428
Αργότερα, πάνω από ρακί δαμάσκηνο, βερύκοκο και μέλι, και καθώς δοκιμάζαμε το καταπληκτικό ćevapčići και το ακόμα ωραιότερο kaymak ενώ το εστιατόριο έπαιζε ασταμάτητα Johny Cash, ο Τομά μάς εξηγούσε πως η παρακαταθήκη του Τίτο διχάζει ακόμα τους Σέρβους. Πώς, ενώ το Μαυσωλείο του αποτελεί ακόμα πόλο έλξης των απανταχού κομμουνιστών, κυρίως Κινέζων, οι πιο δυτικότροποι συμπατριώτες του τον θεωρούν υπεύθυνο για τη διάλυση της χώρας. «Η χώρα βράζει από κάτω ακόμα», μού είπε λιγο πριν φύγουμε.
Περπατώντας στα πλακόστρωτα, γραφικά σοκάκια γύρω από το κονάκι της πριγκίπισσας Λιούμπιτσα, δεν είχα ακόμα αποφασίσει αν η πόλη μου άρεσε ή όχι.
Περπατώντας στα πλακόστρωτα, γραφικά σοκάκια γύρω από το κονάκι της πριγκίπισσας Λιούμπιτσα, δεν είχα ακόμα αποφασίσει αν η πόλη μου άρεσε ή όχι. Με ενθουσίαζε ο παλμός, το κράμα της, με αποξένωνε η σκοτεινιά που τόσο άτεχνα προσπαθεί να κρύψει. Λίγο ζαλισμένη από το κρυώμα και το ρακί, σκέφτηκα πόσο ενδιαφέρον είναι που όλα τα εστιατόρια δηλώνουν πως σερβίρουν Βαλκανική Κουζίνα – αντί για σερβική. Κανείς θα μπορούσε να πει ότι το δηλώνουν διότι απλά το εννοούν. Εγώ πιστεύω ότι το δηλώνουν διότι έχουν ανάγκη, μετά από τόσο κατακερματισμό, τόσο σπαραγμό, να συνανήκουν επιτέλους κάπου, έστω και στο φαγητό, έστω και στις ταμπέλες τους.
IMG_4445
Η φωτεινή, κίτρινη γέφυρα Brankov που ενώνει το παλιό με το νέο Βελιγράδι και στολίζει τον ποταμό Σάβα μπορεί να μην είναι το πετρόχτιστο γεφύρι του Δρίνου με τις έντεκα καμάρες όπως το περιγράφει ο Ivo Andrić, αλλά, καθώς κανείς περπατά στα σοκάκια της hip πλέον γειτονιάς Savamala, με τα αμέτρητα μπαρ και τα όλο design εστιατόρια, αισθάνεται σαν να μεταφέρεται στο πλάτωμα του γεφυριού του Δρίνου, εκεί που διασταυρώνονται οι πολιτισμοί, οι άνθρωποι και οι ζωές τους πριν όλοι αναχωρήσουν για μέρη μακρινά. Το Βελιγράδι είναι μία σπουδαία πόλη.

2 thoughts on “Στο Βελιγράδι

  1. Τελικά δεν κατάλαβα, σου άρεσε το Βελιγράδι ή όχι ?? Γιατί εγώ, που βρέθηκα εκεί πέντε φορές από το καλοκαίρι του 2013 και μετά (πηγαίνοντας οδικώς και γυρνώντας από το Μόναχο) το βρήκα εξαιρετικό. Στην ξεπεσμένη αρχοντιά του και στους ζωντανούς και ευγενέστατους ανθρώπους του, αναγνώρισα κάτι από την Θεσσαλονίκη εκεί κοντά στα 1978 που ήμουν 15 χρονών, βρήκα ότι έχει μια αύρα θελκτική, μια θλίψη και μια ζεστασιά, μια θετική αίσθηση παρά τα μισογκρεμισμένα κτίριά του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s