Υποταγή

Submission

7 Ιανουαρίου 2015. Η ημέρα που το νέο, πολυαναμενόμενο βιβλίο του Μισέλ Ουελμπέκ θα κατέκλυζε τα βιβλιοπωλεία της Γαλλίας έμελλε να περάσει στην Ιστορία ως μία από τις σκοτεινότερες στιγμές του Δυτικού Κόσμου.

9janvier2015_jpg_2628Το τελευταίο εξώφυλλο του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo πριν το μεγάλο μακελειό της 7ης Ιανουαρίου απεικόνιζε τον Ουελμπέκ να δηλώνει πως το 2022 θα τηρήσει το Ραμαζάνι. Η γελοιογραφία δεν ήταν παρά μία ευθύτατη διαφήμιση της επικείμενης κυκλοφορίας της Υποταγής – άλλωστε ο Ουελμπέκ υπήρξε στενός φίλος του Μπερνάρ Μαρί, στελέχους του περιοδικού. Ο Μαρί ήταν ανάμεσα στους έντεκα ανθρώπους που έπεσαν νεκροί από τα πυρά των ισλαμιστών τρομοκρατών στα γραφεία του περιοδικού το πρωινό της κυκλοφορίας του βιβλίου. Ο Ουελμπέκ διέκοψε πάραυτα τις εκδηλώσεις για την προώθηση του βιβλίου, οι οποίες ήταν όμως πλέον περιττές: Ο προκλητικότερος εν ζωή Ευρωπαίος συγγραφέας είχε δει τις πωλήσεις του βιβλίου του να εκτοξεύονται θεαματικά: τις πρώτες δύο εβδομάδες της κυκλοφορίας της, η Υποταγή πούλησε πάνω από 250.000 αντίτυπα μόνο στη Γαλλία.

Ήρωας της Υποταγής είναι ο Φρανσουά, ένας ακόμα μεσήλιξ, λευκός Παριζιάνος με υπαρξιακές αναζητήσεις και σεξουαλικά προβλήματα – όπως τόσοι άλλοι ήρωες του Ουελμπέκ. Στα 2017, ο Φρανσουά είναι καθηγητής γαλλικής λογοτεχνίας στη Σορβόννη, πίνει πολύ, κοιμάται με φοιτήτριές του, και δηλώνει παντελώς αδιάφορος προς την πολιτική – μέχρι τις εκλογές.

Μέσα από μία σύνθετη πολιτική συγκυρία, ο Φρανσουά ξυπνά ένα πρωί για να βρει στο τιμόνι της Γαλλίας τη «Μουσουλμανική Αδελφότητα» με επικεφαλής τον Μπεν Αμπές, έναν μετριοπαθή ισλαμιστή, γιο μανάβη από τα προάστια του Παρισιού. Ο Ισλαμικός Νόμος επιβάλλεται παντού με άμεση εφαρμογή. Οι γυναίκες επιστρέφουν στο σπίτι και έτσι νέες θέσεις εργασίας ανοίγουν για τους άντρες, η πολυγαμία ενθαρρύνεται, οι επενδύσεις από τις μουσουλμανικές χώρες του Κόλπου πέφτουν βροχή. Η εκπαίδευση είναι πλέον υποχρεωτική μόνο μέχρι το τέλος του δημοτικού σχολείου, ενώ οι Χριστιανοί βρίσκονται πλέον στο κοινωνικό περιθώριο. Ο νέος ηγέτης, Μπεν Αμπές, δεν φιλοδοξεί απλά να κυβερνήσει τη Γαλλία – οραματίζεται μία νέα, παν-μουσουλμανική Ευρώπη, όπου το κέντρο βάρους θα μετατοπιστεί από τη Γαλλία και τη Γερμανία στην Αθήνα, και θα ενσωματώσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση χώρες όπως την Αλγερία, το Μαρόκο, την Αίγυπτο, την Τουρκία. Σε αυτόν τον κόσμο που αλλάζει τόσο αναπάντεχα και τόσο συθέμελα, ο ήδη μετέωρος Φρανσουά καλείται να επαναπροσδιορίσει τις συντεταγμένες του: την εργασία, τη φιλία, τις πολιτικές, θρησκευτικές και πνευματικές του πεποιθήσεις, τον ίδιο του τον εαυτό.

michel_houellebecq_gq_2014_511xΩς ανεμένετο, η Υποταγή ξεσήκωσε πλήθος αντιδράσεων, προκάλεσε αμηχανία στους κριτικούς και φανάτισε ακόμα περισσότερο τους ορκισμένους οπαδούς του Ουελμπέκ. Κι αυτό, γιατί ο πολυμήχανος, προκλητικός Γάλλος δεν δίστασε να ενισχύσει την ήδη ευαίσθητη θεματική του βιβλίου με γερές δόσεις σεξισμού, κυνισμού, ρατσισμού. Το έκανε στα Στοιχειώδη Σωματίδια, στην Πλατφόρμα, το επανέλαβε στο Χάρτη και την Επικράτεια. Η συνταγή πέτυχε, κι έτσι η πολιτικοθρησκευτική πρόκληση ήρθε σε αυτό το κείμενο ως το καυτερό κερασάκι σε μία ήδη εκρηκτική τούρτα.

Είναι, όμως, ο Μισέλ Ουελμπέκ ένας μισογύνης, σεξιστής, ρατσιστής, αντισημίτης, μηδενιστής που εσχάτως διακατέχεται από μία ξέφρενη ισλαμοφοβία; Δεν είναι λίγο εξωφρενικά όλα αυτά που τόσο μεθοδικά τού προσάπτονται;

Διαβάζοντας την Υποταγή εν μέσω μίας χρονιάς που για μένα μπορεί κάλλιστα να αποκληθεί αναγνωστικά Φάση Ουελμπέκ, βεβαιώθηκα οριστικά για το ότι ο Μισέλ Ουελμπέκ είναι μία συγγραφική διάνοια, η μοναδική που, γεννημένη στην καρδιά της Δυτικής Ευρώπης, στο λίκνο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, δεν διστάζει να αποσυνθέσει επίπονα κάθε τμήμα του και να εκθέσει όλες τις παθογένειές του. Οι χαρακτήρες του αποτελούν αισχρές καρικατούρες, που όμως, μες στη στρέβλωσή τους, ξεγυμνώνουν και καθρεφτίζουν την πραγματικότητά μας – την ψευδεπίγραφη ανεκτικότητα σε κάθε τι ξένο και δυσνόητο, τη σεξουαλική απελευθέρωση, την υποκριτική ισότητα των φύλων, την τάχα πολιτική ορθότητα, την προσκόλληση στην επαπειλούμενη «κανονικότητα». Και όχι, η ανάγνωση ενός τέτοιου καθρέφτη δεν είναι πάντα ευχάριστη.

Βρήκα την Υποταγή πιστή στο ύφος και τη γραφή του Ουελμπέκ, μία απότομη γροθιά στο στομάχι όπως όλα του τα έργα. Επίσης, τη βρήκα απολαυστική. Συμφωνώ με όλες τις κριτικές, καλές ή κακές, και προσθέτω: Πρόκειται για την πιο ηχηρή, ξεκάθαρη πολιτική φωνή στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία σήμερα. Αυτό δεν πρέπει και δεν μπορείς να το παραβλέψεις.

2 thoughts on “Υποταγή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s