Σημεία στίξης, αυτά τα ταλαιπωρημένα συμβολάκια

20120717-210332

Μπορεί κάποιοι να μην το φαντάζονται καν. Κάποιοι πάλι μπορεί και να το αγνοούν εσκεμμένα. Είναι, όμως, αλήθεια: Τα σημεία στίξης έχουν κανόνες, ακριβώς όπως η γραμματική. Οποία έκπληξις, ε;

Τα πιο πολυβασανισμένα είναι τα αποσιωπητικά. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Τα αποσιωπητικά είναι τρία. Τρεις τελίτσες. Δεν είναι δύο, δεν είναι είκοσι δύο. Το πρόβλημα μάλλον πηγάζει από τα σχολικά μας χρόνια, τότε που γράφαμε δακρύβρεχτα στιχάκια με μαύρους ανεξίτηλους μαρκαδόρους στα θρανία. Αλλά… Αλλά ο τρόπος να εκφράσει κανείς γραπτώς μια μισοτελειωμένη φράση, έναν δισταγμό, ή άλλα συναισθήματα όπως ο φόβος, ο θυμός, η θλίψη δεν είναι αυτός

με σκότωσε……………γιατί…………….την αγαπούσα……….

Τα αποσιωπητικά θέλουν μέτρο, όπως και τα αισθήματα που εκφράζουν. Ξέρω, εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε-γέλασε, αλλά και η γραφή έχει κανόνες, ή μήπως όχι…………;;

Πάμε στην αγκύλη και την παρένθεση. Όχι, η δουλειά τους δεν είναι να εκφράζουν ενδόμυχες σκέψεις. Η μεν αγκύλη χρησημοποιείται προκειμένου να αποδοθεί μία σκέψη που είναι ήδη εντός παρενθέσεως, ενώ η ίδια η παρένθεση περικλείει και απομονώνει λέξεις ή φράσεις που επεξηγούν ή συμπληρώνουν τα λεγόμενα. Δηλαδή, όπως το κάνει η Elizabeth Bishop στην κατακλείδα του υπέροχου ποιήματός της One Art:

Even losing you (the joking voice, a gesture
I love) I shan’t have lied.  It’s evident
the art of losing’s not too hard to master
though it may look like (Write it!) like disaster.

Εκτός κι αν είσαι ποιητής ή κάτι εξίσου γλωσσοπλαστικό, όχι (Write it!), οι αγκυλοπαρενθέσεις δεν είναι γαμάτες στη δημόσια γραφή.

Το stream of consciousness, ή αλλιώς η απελευθερωμένη από τα σημεία στίξης γραφή μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ λογοτεχνικής διανοίας, βλέπε James Joyce:

I was a Flower of the mountain yes when I put the rose in my hair like the Andalusian girls used or shall I wear a red yes and how he kissed me under the Moorish wall and I thought well as well him as another and then I asked him with my eyes to ask again yes and then he asked me would I yes to say yes my mountain flower and first I put my arms around him yes and drew him down to me so he could feel my breasts all perfume yes and his heart was going like mad and yes I said yes I will Yes.

…και απολύτου ανοησίας:

Προς αμόρφωτα σκουλήκια που εθελοτυφλούν η μουσική χρησιμοποιείτε ως μέσο προπαγανδισμου των νέων δήλωση ανώτερου στελέχους του ναζιστικού κινήματος Γερμανιας γιαυτό αλλωστε και σε κάθε τετοιο κόμμα υπάρχουν τουλάχιστον ένας μουσικός αμόρφωτα βόδια χυπνατε

Φαντάζομαι ότι το ερωτηματικό και το θαυμαστικό είναι πιο straightforward, όπως και η απόστροφος. Μικρή, τελευταία παρατήρηση: Η τυπογραφία έχει κι αυτή κανόνες. Μετά από κάθε σημείο στίξης ακολουθεί απαραιτήτως κενό ή space. Δεν είναι δύσκολο. Αλλιώς όλα μπερδεύονται γλυκά, εκτός κι αν αυτό είναι ο σκοπός οπότε πάσο.

3 thoughts on “Σημεία στίξης, αυτά τα ταλαιπωρημένα συμβολάκια

  1. Μου θυμίσατε την (…σιβυλλική, ομολογουμένως) πινακίδα -για γέλια και για κλάματα- σε αγροτικό δρόμο:
    ΠΡΟΣΟΧΗ ΖΩΑ ΜΗΝ ΤΡΕΧΕΤΕ

    ΥΓ. Τα σημεία στίξης είναι ψιλά γράμματα για κάποιους. Πολύ ψιλά όμως. Όσο και οι τόνοι για άλλους.
    Όντως, πολύ πονεμένη ιστορία.

  2. Το θέμα είναι ότι δε μας μάθανε στο σχολείο και πουθενά αλλού τέτοιους κανόνες. Γιατί υπάρχουν πολλοί κανόνες και για περισσότερα σημεία, πότε μπαίνει η μεγάλη παύλα, η μικρή και φυσικά άλλα πολλά, τι είδους τυπογραφικά σημεία μπαίνουν ανά την περίσταση. Που μπορεί να βρει κανείς κανόνες τυπογραφικούς στην ελληνική. Γνωρίζω ότι στην αγγλική υπάρχουν στο διαδίκτυο αλλά για τα ελληνικά δε βρίσκω. Αν γνωρίζει κανείς…

  3. @βαγγέλης:

    Eίναι μέσα στην ύλη της Γραμματικής της Νέας Ελληνικής γλώσσας, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, ΟΕΔΒ
    και στη Μικρή Νεοελληνική Γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, ΟΕΔΒ

    Πληκτρολογώντας «Σημεία στίξης και η χρήση τους», θα βρεθείς σε αρκετές πληροφορίες .
    π.χ.
    https://www.teicrete.gr/users/kutrulis/Glosika/Stixi.htm
    http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20Nea/stixi-NE.htm

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s