Νορβηγικό διαμάντι

Ο Νορβηγός Tarjei Vesaas αναγνωρίζεται από πολλούς ως ο κορυφαίος Νορβηγός πεζογράφος. Κάποιοι τον θεωρούν σπουδαιότερο κι από τον έτερο νεορεαλιστή και νατουραλιστή συμπατριώτη του, Knut Hamsun. Ο Tarjei Vesaas, όμως, δεν βραβεύτηκε ποτέ με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

VesaasΟ Tarjei Vesaas, γιος ενός αγρότη από την απομακρυσμένη νορβηγική επαρχία, υπήρξε ένας μοναχικός φυσιολάτρης. Γεννημένος στα τέλη του 19ου αιώνα, άρχισε να γράφει στα 25 του χρόνια. Η συγγραφική του πορεία διήρκεσε πάνω από πενήντα χρόνια, και κατά τη διάρκειά της, ο Vesaas έγραφε πάντα στα Nynorsk, τη λιγότερο διαδεδομένη από τις δύο νορβηγικές διαλέκτους. Η γλώσσα του ήταν κοφτή κι απότομη, διατρεχόταν, όμως, από έντονο λυρισμό και ποιητικότητα.

Τα θέματα που απασχολούσαν τον Vesaas ήταν πολύ συγκεκριμένα: η μοναξιά, ο θάνατος, η ενοχή κι η φύση. Κορυφαίο του έργο, το οποίο συνδυάζει όλες τις θεματικές του συγγραφέα αλλά και αποτελεί υπόδειγμα σκανδιναβικού λυρισμού, είναι το κλασικό πλέον The Ice Palace.

Τοποθετημένο στις αρχές του περασμένου αιώνα σε μία αγροτική περιοχή της Νορβηγίας, το The Ice Palace είναι η ιστορία της σύντομης αλλά έντονης γνωριμίας δύο εντεκάχρονων κοριτσιών. Η εξωστρεφής κι αισιόδοξη Siss περνάει ένα απόγευμα στο σπίτι της νέας της συμμαθήτριας, της κλειστής κι απόμακρης Unn. Το επόμενο πρωί, η Unn εξαφανίζεται από το χωριό, και, λίγο πριν το χιόνι σκεπάσει την περιοχή, τα ίχνη της χάνονται οριστικά. Η Siss μένει μόνη για να διαχειριστεί ένα μυστικό που ποτέ δεν της αποκαλύφθηκε, μία φιλία που ποτέ δεν άνθισε, τις τύψεις που την κατατρέχουν.

ice-palace-1Σε ένα τοπίο παγωμένο και ανοίκειο, ο Tarjei Vesaas πλέκει ένα σύντομο ύμνο στη φιλία και την ενοχή, στη φύση και τις δυνάμεις της. Αν οι Έλληνες λογοτέχνες έχουν αμέτρητους τρόπους για να περιγράψουν τον ουρανό, τον ήλιο και τη θάλασσα, ο Νορβηγός Vesaas γράφει για το χιόνι, τον πάγο και την παγωνιά με λέξεις βαθιά ποιητικές, με τρόπους που μόνο ένας Σκανδιναβός θα φανταζόταν.

Στο Ice Palace οι μόνες που έχουν όνομα είναι οι μικρές ηρωίδες. Η Μητέρα, η Θεία, ο Δάσκαλος δεν ονοματίζονται ποτέ – παραμένουν απρόσωποι όσο και το λευκό τοπίο. Απειλητικοί όσο και το χιόνι. Το Ice Palace (για το οποίο η σπουδαία Doris Lessing είπε «Πόσο απλό είναι αυτό το μυθιστόρημα. Πόσο ευφυές. Πόσο ισχυρό. Πόσο διαφορετικό από όλα τα υπόλοιπα. Είναι μοναδικό. Είναι αξέχαστο. Είναι εξαιρετικό«), είναι μία σπουδή στη λυρική οικονομία και τον μοντερνισμό, μία ακροβασία ανάμεσα στο πεζογράφημα και την έμμετρη ποίηση.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1963 και ένα χρόνο αργότερα τιμήθηκε με το Λογοτεχνικό Βραβείο του Σκανδιναβικού Συμβουλίου. Στην απονομή, η επιτροπή ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Ριζωμένο στη σκανδιναβική φύση του χειμώνα και με ύφος ευαίσθητο, το Ice Palace μετατρέπει πνευματικές πραγματικότητες σε ένα συναρπαστικό όραμα για την ανθρώπινη μοναξιά και την αναζήτηση της ταυτότητας«. Ο Tarjei Vesaas ήταν τρεις φορές υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο ουδέποτε του απονεμήθηκε.

To Ice Palace μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη το 1987 από το Νορβηγό σκηνοθέτη Per Blom. Παρά τη βράβευσή του με το βραβείο Grand Prix του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Φλάνδρας, το έργο απέσπασε διφορούμενες κριτικές, κυρίως λόγω των γυμνών παιδικών σκηνών – τις οποίες ο συγγραφέας υπονοεί αλλά ποτέ δεν περιγράφει.

Το Ice Palace δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά. Το ολιγοσέλιδο αυτό βιβλίο ήταν το πρώτο που διάβασα φέτος. Δεν θα μπορούσα να είχα κάνει καλύτερη αρχή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s