Άμστερνταμ Β’: H καλύτερη ιστορία μοιάζει με την τέχνη του Ρέμπραντ

Αυτή είναι η δεύτερη φορά που επισκέπτομαι το Άμστερνταμ. Την πρώτη φορά έμεινα μόνο για μία μέρα – τότε ο πατέρας μου είχε επιμείνει – μου είχε σχεδόν επιβάλει – να πάμε στο Rijksmuseum: εκεί βρίσκεται ο αγαπημένος του πίνακας, η Νυχτερινή Περιπολία του Ρέμπραντ.

Το μεγαλειώδες έργο εκτίθεται στο τέλος της συναρπαστικής περιπλάνησης στο δεύτερο όροφο του μουσείου, ως πολύτιμο κερασάκι σε μία πανάκριβη τούρτα. Παρά την προσωπική μου αδυναμία στο σκοτεινότερο Καραβάτζιο, ο πατέρας μου είχε – ως συνήθως – δίκιο. Ο πίνακας είναι ένα αριστούργημα, ένα σύμπλεγμα μορφών και ιστοριών, χρωμάτων και σκιάς. Δεν είναι τυχαίο, ότι μερικά από τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά έργα δανείστηκαν τη θεματική και εμπνεύστηκαν από τη Νυχτερινή Περιπολία:

Η αγάπη του πατέρα μου για τον πίνακα ήταν ο λόγος που αποφάσισα να ξαναβρεθώ στο Rijksmuseum και σε αυτή, τη δεύτερη επίσκεψή μου στην πόλη. Ήταν για μένα κάτι σαν προσκύνημα, με την προσωπική, και όχι τη θρησκευτική έννοια προφανώς.

Η τέχνη είναι σπουδαία για όλους τους προφανείς λόγους, και για έναν ακόμα: μπορεί να κρύβει τις πιο καταπληκτικές εκπλήξεις.

Καθώς περιδιάβαινα τις 7 αίθουσες του δευτέρου ορόφου, και πριν φτάσω στην αίθουσα 12, αυτή της Νυχτερινής Περιπολίας, ένας πίνακας μου κίνησε την περιέργεια:

Η ελαιογραφία της υπέργηρης Προφήτισσας Άννας, η οποία μελετάει με προσήλωση τις Γραφές, και η οποία πιθανώς είναι η μητέρα του ιδίου του Ρέμπραντ, και ολοκληρώθηκε το 1631 δε φαινόταν να προσελκύει πλήθος επισκεπτών.

Αρχικά με τράβηξε το πρόσωπο της γυναίκας. Σε αντίθεση με τη λεπτομερέστατη απόδοση της αμφίεσής της, ο Ρέμπραντ δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τα χαρακτηριστικά του προσώπου της. Η απουσία των ματιών προσδίδει στη μορφή κάτι απόκοσμο. Παρατηρούσα το πρόσωπο, ώσπου το βλέμμα μου έπεσε στο χέρι της:

Ήταν ξεκάθαρο. Στο χέρι αυτής της γυναίκας ο Ρέμπραντ έβαλε όλη του την τέχνη. Αυτό ήταν το μεγαλειώδες κέντρο του πίνακα. Ο ζωγράφος δεν ενδιαφέρθηκε για το πρόσωπο, ούτε καν για την αμφίεση. Με προσεκτικές πινελιές κατηύθυνε το βλέμμα στο χέρι. Στα δάχτυλα. Στις φλέβες. Στο δέρμα. Στην προσήλωση, την πίστη και τη φροντίδα προς τις Γραφές. Στον τρόπο που η γριά γυναίκα αγγίζει, σχεδόν χαϊδεύει το βιβλίο.

Δεν μπορούσα να συλλάβω για ποιο λόγο μου έκανε τόση εντύπωση. Γιατί με μαγνήτιζε τόσο. Ήταν το πόσο ανεπαίσθητα ο μέσος της γυναίκας βρίσκεται πάνω στο δείκτη της. Ήταν τα στρογγυλά της νύχια. Ήταν κι αυτό το χώρισμα ανάμεσα στο μέσο και στον παράμεσο: Τα χέρια της Προφήτισσας Άννας όπως τα ζωγράφισε ο Ρέμπραντ ήταν ίδια με τα χέρια της γιαγιάς μου. Πάνω σε μερικές συνταγές μαγειρικής. Πάνω στην κυριακάτικη εφημερίδα της. Πάνω στα παιδικά μου παραμύθια.

Για μένα μπορεί να μην ήταν η Νυχτερινή Περιπολία, αλλά αν δεν ήταν αυτή, αν δεν ήταν ο πατέρας μου που επέμεινε να ξαναπάω στο μουσείο, να με κάνει να σκεφτώ να κάνω αυτό το προσκύνημα για εκείνον, δε θα είχα δει την Προφήτισσα Άννα. Και δε θα είχα δει αυτό το χέρι, που δεν είχα μεν ξαναδεί, αλλά που τελικά, επτά χρόνια μετά την τελευταία φορά που το είδα στη γιαγιά μου, δεν το έχω ακόμα ξεχάσει.

*Ο τίτλος της ανάρτησης προέρχεται από τη ρήση του Walter Bagehot από το «Physics and Politics» (1872): Η καλύτερη ιστορία μοιάζει με την τέχνη του Ρέμπραντ: ρίχνει ζωντανό φως σε μερικά επιλεγμένα σημεία, στα καλύτερα και σπουδαιότερα, και αφήνει τα υπόλοιπα στη σκιά και το αόρατο.

Advertisements

6 thoughts on “Άμστερνταμ Β’: H καλύτερη ιστορία μοιάζει με την τέχνη του Ρέμπραντ

  1. Έχω προσπαθήσει πολύ με τον Ρέμπραντ, αλλά έχω να δηλώσω ξεδιάντροπα ότι δεν μου αρέσει ιδιαίτερα. Δεν τον κρίνω -φυσικά- απλά δεν μου κάνει κλικ, αν κι έχω δει αρκετά έργα του από κοντά. Δυστυχώς όχι αυτά που βρίσκονται στο Rijksmuseum.

    Όπως γράφεις κι εσύ, ο Καραβάτζιο παραμένει για μένα ο απόλυτος, και παρόμοιες λεπτομέρειες στα έργα του είναι εξίσου συναρπαστικές. Όπως τα βρώμικα πόδια των προσκυνητών στην «Παναγία του Λορέττο». Στην φωτογραφία δεν φαίνονται και πολύ καλά, αλλά από κοντά νομίζεις πως μπορείς ν’ αγγίξεις τη σκόνη.

    http://spenceralley.blogspot.com/2011/04/caravaggio-churches.html

    1. Δεν έχω ιδιαίτερες γνώσεις ως προς τα εικαστικά, αλλά κι εγώ έχω αδυναμία στον Καραβάτζιο, ναι. Αλλά οι συγκρίσεις είναι άτοπες, ειδικά όταν πρόκειται για τέτοια μεγέθη.
      Υ.Γ.: Θα δω και Καραβάτζιο σύντομα. Ανάμενε στο ακουστικό σου! 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s