Gegnum holt og hæðir: Μέσα από τα δάση και τα ύψη*

Είναι γνωστό, και όχι μόνο στους λάτρεις του είδους: το Σκανδιναβικό crime fiction είναι, πιθανώς, το καλύτερο στον κόσμο. Από τους διάσημους Σουηδούς Henning Mankell και Stieg Larsson μέχρι το Νορβηγό Jo Nesbø που φέτος διέλυσε τα ταμεία των βιβλιοπωλείων με το The Snowman, η συγγραφή βιβλίων με θέμα το έγκλημα είναι, όπως και να το κάνουμε, η σπεσιαλιτέ των Σκανδιναβών. Κάτι σαν τα ανοιχτά σάντουιτς με ρέγγα.

Η Ισλανδία είναι μία μικρή και παράξενη χώρα. Εκτός από το σεξ με ξωτικά, τα φιλέτα φάλαινας, τους θερμαινόμενους δρόμους και τα λοιπά εξωτικά αξιοθέατα, το μικρό αυτό νησί ακολουθεί πιστά την αιματοβαμμένη συγγραφική παράδοση των μεγαλύτερων γειτόνων του.

Το Jar City, το οποίο στην πατρίδα του λέγεται Mýrin και έχει επίσης κυκλοφορήσει με τον τίτλο Tainted Blood, είναι ένα από τα δημοφιλέστερα αστυνομικά μυθιστορήματα στην Ισλανδία, βραβεύτηκε με το Glass Key Award ως το καλύτερο Σκανδιναβικό crime novel το 2002, και έκανε τον κύριο Arnaldur Indriðason γνωστό σε όλους τους φίλους του genre, ενημερωμένους ή μη.

Στο παγωμένο Ρέικιαβικ, ένας ηλικιωμένος άντρας βρίσκεται δολοφονημένος στο διαμέρισμά του. Δίπλα του, ένα μυστήριο σημείωμα και μία φωτογραφία ενός παιδικού τάφου. Ο μονόχνωτος, διαζευγμένος, πικρόχολος κι αγενής Επιθεωρητής Erlendur αναλαμβάνει την υπόθεση κι έτσι ξεκινάει ένα ζοφερό ταξίδι στο παρελθόν του άντρα, στα καλά κρυμμένα μυστικά του, στα εγκλήματά του πριν το άδοξο τέλος του.

Το Jar City πνίγει και πνίγεται στην ατμόσφαιρα του μεγάλου ισλανδικού χειμώνα, της μουντής μοναξιάς του Ρέικιαβικ, των ατελείωτων αγρών, καθώς εξελλίσσεται σε ένα μοναδικό ιατρικό μυστήριο. Ο Indriðason σχοινοβατεί ανάμεσα στο τυπικό αστυνομικό μυθιστόρημα – ο Επιθεωρητής Erlendur θυμίζει λίγο τον Rebus του Ian Rankin, αρχέτυπο του σύγχρονου crime fiction – και στο γενετικό δράμα, χωρίς κανένα παραπάτημα. Κι αν η υπόθεση φαίνεται οριακά τετριμμένη, η ατμόσφαιρα αποζημιώνει με το παραπάνω: εδώ ο Indriðason, σε αντίθεση με τον Stieg Larsson στο Millennium Trilogy, δεν επιδιώκει κοινωνικό σχολιασμό. Επιδιώκει, και πετυχαίνει, μία αποτύπωση της ασφυκτικής μοναξιάς του νησιού, του περιορισμού του καιρού και της θάλασσας, της εγκληματικής αυτοαναφοράς, της αναπόφευκτης ενδογαμίας.

Το Jar City γυρίστηκε σε ταινία το 2006. Σε ισλανδική παραγωγή, με μία εξαιρετική απόδοση της εσωστρεφούς ατμόσφαιρας, η ταινία αυτή σε κάνει να θέλεις να σκεφτείς λίγο καλύτερα το εάν και κατά πόσον η Ισλανδία είναι το ταξίδι που ονειρεύεσαι.

Δε θα ξεχάσω ότι, μεταξύ άλλων, το πρώτο που μου έκανε εντύπωση όταν άρχισα να διαβάζω το βιβλίο ήταν μία χρήσιμη επισήμανση για τα ισλανδικά επώνυμα: το επώνυμο του καθενός είναι η σύνθετη λέξη που προέρχεται από τη γενική του μικρού ονόματος του πατέρα, με δεύτερο συνθετικό το -son (αν πρόκειται για γιο) ή το -dóttir (αν πρόκειται για κόρη). Το βρήκα τέλειο.

Σήμερα ρώτησα έναν ισλανδομαθή φίλο μου πώς θα με έλεγαν εάν ήμουν Ισλανδή. Του είπα πως το όνομα του πατέρα μου είναι Δημήτρης. Μου απάντησε πως το όνομα Δημήτρης δεν υπάρχει στα ισλανδικά, αλλά εάν μπορούσα να το δημιουργήσω τότε θα με έλεγαν Agiati Dimítrisdóttir. Διαφορετικά, θα είχα ένα επώνυμο σχετικό πλην όμως λίγο διαφορετικό, όπως το Mímisdóttir. Σε αυτή την περίπτωση, μου είπε ο φίλος μου, ο πατέρας μου θα λεγόταν Mímir και θα ήταν ήρωας της Νορδικής μυθολογίας, διάσημος για τη σοφία του. «Θα σου ταίριαζε», μου έγραψε – υποπτεύομαι ότι παράλληλα χαμογελούσε. I’ll take it: Agiati Mímisdóttir, λοιπόν.

Διάβασα το πνιγηρό Jar City στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 2010. Αναχώρησα για την Αθήνα μία μέρα πριν το ισλανδικό ηφαίστειο Eyjafjallajökull προλάβει να εκραγεί και να με αποκλείσει εκεί. Παράξενη σύμπτωση.

Για το τέλος, κράτησα ένα τραγούδι. Τον τελευταίο καιρό το ακούω συχνά – μου αρέσει γιατί δεν καταλαβαίνω τι λέει (αν και ξέρω ότι είναι ερωτικό), και γιατί μου φέρνει στο νου ποτάμια παγετώνων, ηφαίστεια, αμμώδεις εκτάσεις, το πεντανόστιμο skyr που δοκίμασα κάποτε, τα ξωτικά, και, κυρίως, με κάνει να ανυπομονώ για τη μέρα που θα προσγειωθώ στο – έστω πνιγηρό κι αινιγματικό – Ρείκιαβικ. Γιατί, παρ’ όλα αυτά, η Ισλανδία είναι ένα από τα ταξίδια που ονειρεύομαι:

Γνωστή ισλανδική παροιμία.

15 thoughts on “Gegnum holt og hæðir: Μέσα από τα δάση και τα ύψη*

  1. Όταν εξερράγη το ηφαίστειο, φιλοξενούσα κατά σύμπτωση τον ισλανδό φίλο μου Gunnar (Theodor Eggertson) στο σπίτι μου στη Θεσσαλονίκη. Εκείνη τη μέρα τον ξύπνησε ένα τηλεφώνημα της μητέρας του το πρώτο δε πράγμα που του είπε ήταν: «Όλοι στις ειδήσεις μιλάνε για τους ανθρώπους, κανείς δεν μιλάει για τα ζώα!». Pagan Poetry…
    Το Jar City εξαιρετικό, όπως και το προγενέστερο Little Trip to Heaven (και πάλι του Kormakur), αλλά το Reykjavik έχει και ποπ πλευρά (βλ. το Sodoma Reykjavic). Αν και η πιο χαρακτηριστική ισλανδική ταινία είναι μάλλον το Noi Albinoi (πολύ, πολύ χιόνι).

    1. Είτε κάτι κάνω λάθος, είτε είσαι πολύ ψαγμένη (not mutually exclusive, however), γιατί ούτε το Little trip to Heaven (λες «πάλι του Kormakur» – το Jar City είναι του Indriðason) βρίσκω, ούτε το Sodoma Reykjavik. Βρίσκω αυτό, που πολύ αμφιβάλλω ότι είναι αυτό που εννοείς.

  2. Είτε διάβάζεις πολύ γρήγορα (χαρακτηριστικό μάλλον αναμενόμενο κατά το διαγώνιο διάβασμα ενός ανούσιου σχολίου), καθώς στην τελευταία πρόταση μιλάω για «χαρακτηριστική ισλανδική ταινία», είτε δεν ήμουν αρκετά σαφής και αξιοποίησα καταχρηστικά το χώρο ενός blog «για τα βιβλία και την ανάγνωση» για να μιλήσω για τις δικές μου εμμονές. Once more, not mutually exclusive.

    1. Αγαπητή Geli,
      Το σχόλιό σου ξεκινάει με τη φράση «Το Jar City εξαιρετικό (…)» . Συγχώρεσέ με, λοιπόν. Θεώρησα ότι αναφερόσουν στο βιβλίο, το οποίο, παρεμπιπτόντως, αποτελεί το βασικό θέμα της ανάρτησης.
      Δε θα τη χαρακτήριζα κατάχρηση μεν, αλλά σίγουρα αδυναμία εκ μέρους σου να κατανοήσεις το ποστ μου. Ευχαριστώ που το διάβασες πάντως, και θαυμάζω τις κινηματογραφικές σου αναφορές.
      Από καρδίας.

  3. Αγαπητή Don’t ever read me,
    Προσπάθησα να σχολιάσω το ποστ σου με τον τρόπο που υπέδειξε το ίδιο το ύφος του: A la maniere de «Don’t ever read me», το σχόλιο βασίστηκε στον ελεύθερο συνειρμό (πάνω σε ένα μοτίβο από το πρώτο ανάγνωσμα), ανέπτυξε ένα περιστατικό από την καθημερινή ζωή της υπο-γράφουσας, ενώ συνδύασε τα μέτρα της κριτικής αξιολόγησης με τα σταθμά του προσωπικού γούστου. Το όλο εγχείρημα άλλοι θα το ονόμαζαν «διακειμενικότητα». Άλλοι θα πλήρωναν γι’ αυτό.
    Δεν υπάρχει λόγος να με ευχαριστείς, είναι χαρά μου να διαβάζω το μπλογκ σου. Επειδή το διαβάζω προσεχτικά, λέξη προς λέξη, οφείλω να σχολιάσω και τη χρήση του λόγιου τύπου «καρδίας». Η Καρδία, επίσης, είναι μια περιοχή έξω από τη Θεσσαλονίκη, την οποία θα επισκεφτείς σύντομα, όπως μου λένε οι πηγές μου. Αλλά πάλι, ας μην πηδάμε από θέμα σε θέμα, θα βρεθούμε στην Ισλανδία έτσι όπως πάμε.
    Μετά τιμής.

    1. Γνώριζα για τη διαφάνεια των νέων μέσων αλλά όχι τόσο καλά, ως φαίνεται. Πράγματι,επίκειται επίσκεψή μου στη Θεσσαλονίκη. Θα μπορούσαμε να λύσουμε (ή όχι) τις διακειμενικές μας διαφορές εκεί, εάν έχεις όρεξη, σε μία συνάντηση στην Καρδία ή άλλου.
      Σε προσκαλώ.

      1. Με προκαλείς, φυσικά. Ας είναι. Θα είμαστε οι μοναδικές που θα έχουν πάει εκεί προς ανεύρεσιν καφέ, από μόνο του θα είναι μια εμπειρία.
        Επίσης, εννοείς αλλού ή άλλου; Το άλλου ακούγεται πιο ενδιαφέρον, ομολογουμένως.

  4. Τώρα βρήκες να έρθεις στη Θεσσαλονίκη; Φεύγω για Λος Άντζελες την 1η Σεπτεμβρίου. Θα σε προλάβω;
    Ειδάλλως, θα κανονίσουμε όταν έρθω στην Αθήνα, κάποια στιγμή μέσα στο Φθινόπωρο.
    Αυτό με την Ισλανδία επίτηδες το κάνεις;

  5. Μου αρεσε πολυ το Tainted love και ανυπομονω να διαβασω τα επομενα βιβλια του ιδιου συγγραφεα. H Guardian ειχε πριν απο καιρο μια λιστα με Σουηδους ντετεκτιβ αν δεν κανω λαθος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s