Βλέποντας το Ριχάρδο Γ’

Νόμιζα ότι ήξερα τι να περιμένω. Πριν από 2 ακριβώς χρόνια είδα το Χειμωνιάτικο Παραμύθι, τότε που το Bridge Project είχε μόλις ξεκινήσει και στην Επίδαυρο μαζεύτηκε – μαζί με τον Ethan Hawke, τη Rebecca Hall, τον Sam Mendes κι εμένα – ολόκληρη η Αθήνα. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό που με έκανε να πιστεύω ότι ήξερα τι περίμενα να δω μπροστά μου: Τον Οκτώβριο του 2009 ήμουν από τους τυχερούς που είδαν στο Old Vic το σπουδαίο Inherit the Wind. Ο μεγάλος Trevor Nunn σκηνοθετούσε τους κυρίους Kevin Spacey και David Troughton σε μία μεγαλειώδη παράσταση όπου όλα έρεαν τόσο φυσικά που νόμιζες ότι όλοι γεννήθηκαν πάνω σε εκείνη την ξύλινη σκηνή.

Έκανα λάθος. Αυτό που είδα χτες στην Επίδαυρο ουδεμία σχέση είχε με αυτό που είχα στο μυαλό μου. Ήταν μακράν καλύτερο.

Εξηγούμαι: Ο Shakespeare δεν είναι το φόρτε μου. Πάντα με δυσκόλευε και με δυσκολεύει, από τότε που, στα 17 μου, διάβασα τον Macbeth στο σχολείο, μέχρι προχτές που πάλευα με το μακροσκελές, πολυπρόσωπο και σύνθετο κείμενο του Ριχάρδου. Ναι, διάβασα το κείμενο σχεδόν δύο φορές, τη μία στο πρωτότυπο, για να μπορώ να παρακολουθήσω την παράσταση χωρίς να αγωνιώ να καταλάβω ποιος είναι ποιος και τι κάνει τώρα. Έκανα καλά.

Κοιτώντας γύρω μου, διαπίστωσα πως δεν ήμουν η μόνη που, με το κείμενο ανά χείρας, έκανε μερικές γρήγορες επαναλήψεις πριν σβήσουν τα φώτα:

Λίγο πριν αρχίσει η παράσταση, χάζεψα τη μετάφραση του Καρθαίου – βρήκα πολύ διασκεδαστικό ότι ο Duke of Buckingham μεταφράστηκε ως Δούκας του Βούκιγχαμ:

Κοιτούσα γύρω μου όλο ανυπομονησία και περιέργεια, το κόσμο (πολύς), αν οι κυρίες φορούσαν τακούνια (όχι, ευτυχώς), τις ηλικίες (πολλοί νέοι).

Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν το σκηνικό. Λιτό: στη μέση της ορχήστρας μια μαύρη πολυθρόνα. Δίπλα ένα μπουκάλι. Στα δεξιά, κρουστά. Πίσω, ένα πάνελ με 14 ξύλινες πόρτες. Τίποτα άλλο. Όταν, γύρω στις 9 και με τον ήλιο να πέφτει πίσω από τα Αργολικά βουνά, ένα μεγάλο NOW προβλήθηκε στις πόρτες, ήξερα ότι κάτι παράξενο θα γινόταν εκεί πάνω.

Πριν καν μιλήσει, μόλις ο προβολέας έπεσε πάνω του, με το ένα του πόδι σε μία επώδυνη γωνία, καμπούρης, σκοτεινός κι ανοίκειος, ο Kevin Spacey γέμισε τη σκηνή. Κοίταξε γύρω του λες και μας ήξερε καιρό, 9.000 ανθρώπους, υπομειδίασε, και ξεχύθηκε σε έναν από τους σπουδαιότερους εισαγωγικούς μονολόγους της παγκόσμιας δραματουργίας. Με άνεση, με ηρεμία, με ειρωνεία, με απόλυτο έλεγχο.

Τον φαύλο σακάτη που έλουσε τη βασιλική αυλή με αίμα αθώων, με αίμα μικρών παιδιών, αυτό των ίδιων του των ανηψιών, που σκότωσε και βίασε και απείλησε, που η ψυχή του ήταν πιο σακατεμένη από το κορμί του, το Ριχάρδo που γεννήθηκε με δόντια και που βγήκε από την κοιλιά της μάνας του με τα πόδια και όχι με το κεφάλι, που κατέλαβε το θρόνο σαν διάβολος, το σκύλο, το τέρας που καταδιώκεται από τύψεις μόνο στην προτελευταία πράξη πριν παλέψει σώμα με σώμα και πέσει ως ο πιο αμφιλεγόμενος αντι-ήρωας, όλους αυτούς ο Spacey τους έκανε δικούς του με τον πιο παροιμιωδώς υποδειγματικό τρόπο.

Με μία λεπτή, βρετανική ειρωνεία, έναν διακριτικό σαρκασμό στον τόνο της φωνής και στο βλέμμα, o Spacey δεν αναμετρήθηκε με το ρόλο: τον πήρε από το χέρι και τον έκανε δικό του.

Σε αυτό του το θρίαμβο επί ενός κειμένου που ανέδειξε μερικούς από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς παγκοσμίως (όπως τον Henry Irving το 1877 και τον Laurence Olivier το 1944), ο Kevin Spacey δεν ήταν μόνος. Πλαισιώθηκε από ένα καστ εξαιρετικών ηθοποιών με μακρά θεατρική πορεία, οι οποίοι τον ανέδειξαν μέσα από διακριτικά δυναμικές ερμηνείες. Δεν τον συναγωνίστηκαν – του έδωσαν τη δυνατότητα να ζωγραφίσει επί σκηνής ένα μοναχικό, θλιβερό ανθρωπόμορφο τέρας. Κορυφαίο παράδειγμα της εξαιρετικής αυτής πλαισίωσης, η Haydn Gwynne, η οποία, ως Βασίλισσα Ελισάβετ και χήρα του Βασιλιά Εδουάρδου Δ’, αντιστέκεται σπαρακτικά και ικετεύει το Ριχάρδο – η μικρή της κόρη και ανηψιά του δεν μπορεί να γίνει γυναίκα ενός αιμοσταγούς βασιλιά που σκότωσε τα ίδια της τα αδέρφια: εκείνος επιμένει. «Μην ανησυχείς καλή μου, θα φυτέψω εγώ στη μήτρα της κόρης σου τα παιδιά σου κι αδέρφια της, κι έτσι θα τα ξανασφίξεις στην αγκαλιά σου», της λέει, και την αρπάζει σε ένα σχεδόν καταραμένο φιλί.

Ο Sam Mendes έστησε μία υποκριτική πυραμίδα με μία λαμπερή, σπουδαία κορυφή, αλλά και με μία στέρεη, δυνατή βάση. Ο θίασός του, όπως άλλωστε και το ίδιο το κείμενο του Shakespeare, λειτούργησε ως κάδρο σε μία ακριβή, πολύτιμη εικόνα: διακριτικό, πλην όμως απαραίτητο.

Ο φωτισμός, το παιχνίδι του φωτός με το σκοτάδι, οι σκιές που υψώνονταν σαν θηρία πίσω από τον κουτσό καμπούρη Ριχάρδο, και η μουσική υπόκρουση, υπόκωφη, απειλητική, οι κρουστοί ήχοι του πολέμου αλλά και ο μονότονος χτύπος της ανθρώπινης καρδιάς, συνέθεσαν μία μεγάλη θεατρική παράσταση. Τόσο μεγάλη, που ούτε η Μεγάλη Άρκτος που κατηφόριζε προς τα βουνά, ούτε μια μικρή νυχτερίδα που φλέρταρε για ώρα με τους προβολείς, ούτε τα τζιτζίκια, ούτε και το φεγγάρι κατάφεραν να τους την κλέψουν.

Και χειροκροτήθηκαν όλοι τρεις φορές, δυνατά, με 9,000 ανθρώπους όρθιους, όπως τους άξιζε.

Υ.Γ.1: Το κείμενο των υπερτίτλων ήταν πολύ καλό. Είδα στο πρόγραμμα ότι υπεύθυνη ήταν η Έφη Γιαννοπούλου.

Υ.Γ.2: Γνωρίζω ότι οι φωτογραφίες δεν επιτρέπονταν κατά τη διάρκεια της παράστασης. Οι παραπάνω δεν είναι δικές μου, δεν τραβήχτηκαν με φλας, δεν ενόχλησαν κανέναν κι ελπίζω κανείς να μην έχει πρόβλημα με αυτές. Ευχαριστώ πολύ τον Χ.Γ. που μου τις παραχώρησε.

Υ.Γ.3: Αν είσαι στην Επίδαυρο και θέλεις να διασκεδάσεις λίγο πριν αρχίσει η παράσταση, πήγαινε τουαλέτα. Στην ουρά, βρέθηκα μάρτυρας του εξής καταπληκτικού διαλόγου: «Ρε συ, ξέρεις ποιος παίζει εδώ σήμερα; Αυτός που έπαιζε στο Seven, όχι ο Brad Pitt, ο άλλος!», «Ε, ρε γαμώτο, κρίμα να μην παίζει και ο Brad». Συμφώνησα σιωπηλά. Κρίμα, γαμώτο, πραγματικά. Αργότερα αναρωτήθηκα αν η εν λόγω κοπέλα στενοχωρήθηκε πολύ που ο Morgan Freeman δεν βγήκε ποτέ στη σκηνή.

9 thoughts on “Βλέποντας το Ριχάρδο Γ’

  1. Καλά, ο διαλογος θα μπορούσε κάλλιστα να αγγίξει σουρεαλιστικά επίπεδα.
    «Ρε ‘συ ξέρεις ποιος παίζει; Αυτός που έπαιζε στους συνήθεις ύποπτους! Ρε φίλε, αυτός είναι πραγματικά κουτσός! Χαρά στο κουράγιο του που έγινε ηθοποιός με τέτοιο κουσούρι…»
    ΥΓ. Ζηλεύω (που δεν ήμουν εκεί)…🙂

      1. Της Παρασκευής είδαν και οι κριτικοί των άλλων εφημερίδων, που συμφωνούν με σένα. Ίσως δεν είναι οι απόψεις που διίστανται, αλλά η Λάιφο*.

        *Όχι ότι πρέπει σώνει κ καλά ν’ αρέσει σε κάποιον μια παράσταση. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση είναι που περιγράφει το κοινό ως «μουδιασμένο».

      2. Εμένα περισσότερο ότι δεν έκανε ιδιαίτερο λόγο στην ερμηνεία του Spacey, ο οποίος ξεπέρασε τον εαυτό του και με την υποκριτική επιλογή και με την εκτέλεση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s