Η αιώνια εξομολόγηση ενός ρηχού μυαλού

Φωτό: Λίλα Τζαμούση

Για πολλά χρόνια καταπιεζόμουν. Και δεν το παραδεχόμουν. Κάποια βιβλία, κάποια ποιήματα απλά δεν ήταν για μένα. Μπορεί να μην ήταν αρκετά καλά για τα γούστα μου. Μπορεί να ήμουν αρκετά ρηχή. Μπορεί και τα δύο. Καμία σημασία δεν έχει.

Θυμάμαι ήταν ένα συννεφιασμένο, μπορεί και βροχερό Λονδρέζικο απόγευμα στο πανεπιστήμιο. Η εργασία της εβδομάδας ήταν Αντιγόνη. Την είχα κάνει (εννοείται), την είχα μάλιστα εκτυπώσει σε κίτρινο χαρτί (πάντα μου άρεσε να νομίζω ότι κάνω τη διαφορά, συνήθως με ανόητους τρόπους), και ήμουν στην τάξη πριν φτάσει ο καθηγητής. Ήρθε, άρχισε η κουβέντα, και ξαφνικά, χωρίς να το θέλω καν, άκουσα, στην κυριολεξία άκουσα, τον εαυτό μου δηλώνει ενώπιον όλης της τάξης: «Εμένα. Δεν. Μου. Άρεσε.»

Δεν έχω καμία διάθεση να εξηγήσω εδώ τους λόγους για τους οποίους «Εμένα. Δεν. Μου. Άρεσε.» η Αντιγόνη του Σοφοκλή. Αυτό το αριστούργημα. Η μεγαλοπρέπεια της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας. Αλλά δεν.

Μου πήρε χρόνια για να καταλάβω ότι δεν θα πρέπει να απολογούμαι. Κάθε λογοτέχνημα είναι αυτό που λέει η ίδια η λέξη: ένα έργο τέχνης. Για καιρό καταπιεζόμουν να τελειώσω όσα βιβλία ξεκινούσα, ανεξάρτητα από το εάν με ενδιέφεραν, εάν μου άρεσαν, εάν βαριόμουνα και μόνο να τα βλέπω. Εκεί εγώ. Να τα τελειώσω. Το να παρατήσω βιβλίο ήταν για μένα μία μικρή προσωπική αποτυχία.

Μέχρι που άρχισα το Έγκλημα και Τιμωρία. Ναι, του Ντοστογιέφσκι. Και απλά δεν μπόρεσα να το τελειώσω. Δεν λέω, μπορεί να έφταιγε η μετάφραση, μπορεί απλώς η διάθεσή μου να μην ήταν η σωστή, αλλά μου ήταν αδύνατο να διαβάσω τις ατελείωτες σελίδες του ιδρωμένου πυρετού του Ρασκόλνικοφ. Το παράτησα. Ναι, παράτησα ένα από τα σπουδαιότερα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ. Σε όποιον το έχω πει κατά καιρούς με κοιτάζει με γουρλωμένα μάτια. Αλλά έτσι είναι. Με κάνει αυτό κακό αναγνώστη; Με κάνει ρηχό άνθρωπο; Δεν ξέρω και, ειλικρινά, δεν με νοιάζει κιόλας.

Το βιβλίο πρέπει να είναι *και* ψυχαγωγία. Και σίγουρα δεν πρέπει να είναι καταναγκασμός. Σκέφτομαι σήμερα ότι, αν κάποιος κάποτε με υποχρέωνε να διαβάσω τα άπαντα του Σοφοκλή (άντε και του Αριστοφάνη), και μερικά βιβλία του Ντοστογιέφσκι στη σειρά, θα έκανα χρόνια να συνέλθω. Μπορεί να γινόμουν ένας πιο καλλιεργημένος άνθρωπος με βάθος που όλοι θα ήθελαν να καλέσουν σε μία λογοτεχνική βραδιά με τσάι, αλλά εγώ θα έκανα χρόνια να ξαναανοίξω βιβλίο. Κρίμα δε θά’ ταν;

12 thoughts on “Η αιώνια εξομολόγηση ενός ρηχού μυαλού

  1. EΠΙΤΕΛΟΥΣ!! Και άλλος άνθρωπος που παράτησε αυτό το ρεσιτάλ βαρεμάρας το Έγκλημα και Τιμωρία.
    Μπορεί να είναι το καλύτερο βιβλίο που γράφτηκε ποτέ, μπορεί να είναι ένα επικό αριστούργημα, μπορεί και εγώ να είμαι ένας ταπεινός αχρείος γιδοβοσκός, αλλά δεν το πάλεψα το ρημάδι με τίποτα..

  2. Ο Φρομ αναλύει ακριβώς αυτή τη συμπεριφορά στο να είσαι ή να έχεις. Αναφέρεται στον καταναγκασμο του να τελειωνεις βιβλία για να λες πως τα έχεις διαβάσει. Αντί να διαβάζεις για να τα απολαύσεις.

  3. Μου συνέβαινε ακριβώς το ίδιο, αδύνατο να αφήσω βιβλίο στη μέση. Και μετά συνέβη το εξής περίεργο: μετά από τον ξαφνικό θάνατο κοντινού μου προσώπου, άρχισα ξαφνικά να «μπορώ» να παρατάω βιβλία που δε μου άρεσαν (εντάξει το πρώτο διάστημα όσο και να προσπαθούσα δε μπορούσα να διαβάσω τίποτα, μιλάω για μετά που επανήλθαν τα πράγματα σε πιο φυσιολογικούς ρυθμους).
    Αυτό το φαινόμενο συνοδεύτηκε και από ένα άλλο, αυτό του να θέλω να ξυπνάω πάντα νωρίς. Υποθέτω οτι και τα δύο είναι συμτώματα κάποιας υποσυνείδητης αναθεώρησης της ζωής γιατί και τα δύο συνδέονται κατα κάποιο τρόπο με χάσιμο χρόνου…χμ.

  4. μπα, δεν έχω κανένα πρόβλημα να ομολογήσω ευθαρσώς οτι δεν κατάλαβα τον Οδυσσέα ακόμα και όταν προσπάθησα να διαβάσω την ανάλυση, και εννοείται πως άντεξα μέχρι τη μέση μόνο. Όσοι το ευχαριστήθηκαν είναι μεγάλες διάνοιες (ή μεγάλοι υποκριτές)

  5. Να, και μία ωραία εξομολόγηση! «Πάντα μου άρεσε να νομίζω ότι κάνω τη διαφορά, συνήθως με ανόητους τρόπους». Δεν μου άρεσε η Αντιγόνη, αλλά όχι μόνο έκανα την εργασία (εντάξει, δεν γινόταν κι αλλιώς, φαντάζομαι), αλλά της έδωσα και την δική μου ξεχωριστή, πινελιά. Είδες τι ωραία που είναι να κάνεις αυτό που αγαπάς;;; Αυτοί ακριβώς οι «ανόητοι» τρόποι ( ή μήπως εμμονές; ) είναι που δείχνουν το πάθος που έχει ο καθένας μας με το αντικείμενο με το οποίο ασχολείται!
    Όσο για την κύρια εξομολόγηση: Ένα βιβλίο είναι τόσο καλό, όσο μας «κυνηγάει» να το διαβάσουμε. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο!

  6. Εγώ πάλι έχω ψυχαναγκασμό με αυτό το θέμα. Από τη στιγμή που έχω ξεκινήσει ένα βιβλίο θεωρώ πως πρέπει να του δώσω όσες ευκαιρίες χρειάζεται μέχρι το τέλος. Να σκεφτείς, έχω τελειώσει μυθιστόρημα της Εύας Ομηρόλη!!! (άσχετο/σχετικό το ότι δεν μπορώ να σου πω ούτε 2 λέξεις για την υπόθεση. το έχω διαγράψει εντελώς).

    Μόνο 2-3 βιβλία έχω αφήσει στη μέση (ανάμεσα τους και ο «Ηλίθιος») αλλά πάντα με σκοπό να επιστρέψω σ’ αυτά κάποια στιγμή όταν θα έχω την κατάλληλη διάθεση.

    Δεν χαρακτηρίζω κανέναν που δεν κατάφερε το «Έγκλημα και Τιμωρία», είναι όμως πραγματικά σπουδαίο και προτείνω να του δώσετε άλλη μια ευκαιρία όταν θα είστε στο κατάλληλο mood.

    Μια που κάνουμε εξομολογήσεις, ποτέ δεν κατάλαβα τι το σπουδαίο είχε το «Στην Ακτή» του ΜακΓιούαν κι ας είναι ο αγαπημένος μου συγγραφέας. Επίσης μισώ την Jane Austen παρόλο που έχω διαβάσει 2-3 βιβλία της. Βρίσκω τη Λιλή Ζωγράφου κουραστική κι εδώ σταματάω τις αποκαλύψεις.

  7. Ο κατάλογος είναι τεράστιος: Δεν μπόρεσα ποτέ να διαβάσω Καζαντζάκη! Ούτε Τζόϋς! Ωστόσο το Έγκλημα & Τιμωρία το διάβασα πιο εύκολα και από (αθλητική) εφημερίδα! Τελικά είναι τι κάνει κλικ στον καθένα! Α! Το τελευταίο βιβλίο που παράτησα, «Πεθαμένες Ψυχές» του Γκογκόλ!

  8. Η ειλικρίνεια μόνο να εκτιμηθεί μπορεί, αρκεί να είναι τέτοια, και όχι από εκείνους τους ανόητους, και μη, τρόπους διαφοροποίησης, που καταλήγουν αυτοσκοποί. Είμαι σίγουρος πως όλοι μας έχουμε τέτοιες «παράλογες» αντιπάθειες, εγώ τουλάχιστον σίγουρα, για τις οποίες νεότεροι ντρεπόμασταν, ενώ τώρα, πιο ώριμοι πια, τις θεωρούμε τιμή μας και καμάρι μας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s