Γοτθικός τρόμος. Σε μια παραλία του Αιγαίου.

Παράξενο πράγμα τα βιβλία.

Κατακαλόκαιρο, σε ελληνικό νησί, βρέθηκα να διαβάζω στην παραλία  κάτω από τον ήλιο, με το κύμα να σκάει, κυριολεκτικά, στα πόδια μου, ένα από τα αριστουργήματα της γοτθικής λογοτεχνίας. Δηλαδή ένα βιβλίο σκοτεινό, γεμάτο διεφθαρμένους μοναχούς, αθώες καλόγριες, μοναστήρια, ναούς, νεκροταφεία, στοές, κρύπτες, τελετουργίες, μάγισσες, βιασμούς, δολοπλοκίες και δολοφονίες, δαίμονες, θεούς και διαβόλους.

Το The Monk κυκλοφόρησε το 1796 στο Λονδίνο. Γραμμένο από τον 19χρονο, τότε, Matthew Lewis, αποτέλεσε σταθμό στο είδος του: ο Sir Walter Scott είπε για αυτό ότι «ήταν τόσο δημοφιλές που δημιούργησε μία νέα εποχή στη βρετανική λογοτεχνία».

Πράγματι, το The Monk είναι ένα μοναδικό βιβλίο. Σε ένα μοναστήρι Καπουτσίνων στη Μαδρίτη, ο σατανικός καλόγερος Αμβρόσιος υφαίνει έναν ιστό πειρασμών, φόνων και αιμομιξίας προτού παρασυρθεί στους πειρασμούς του Σατανά και πουλήσει την ίδια την ψυχή του στο Διάβολο.

Χωρίς να έχω διαβάσει άλλη γοτθική λογοτεχνία, αλλά γνωρίζοντας λίγα πράγματα για τη γραφή της Ann Radcliffe και κυρίως για το The Mysteries of Udolpho, δεν άργησα να καταλάβω, ναι, σε ένα βραχάκι της Κύθνου, ότι ο Lewis πήγε το είδος ένα βήμα παραπέρα. Με ύφος σατυρικό, ο έφηβος συγγραφέας συνθέτει ένα κόσμο όπου η προσωπική και συλλογική διαστροφή μπλέκονται σε ένα κουβάρι ανηθικότητας και θηριωδίας, έναν κόσμο όπου ο όχλος και το ιερατείο εκφυλλίζονται σε ανήθικες φρικαλεότητες.

Με έντονο το ρομαντικό αλλά και το τρομακτικό στοιχείο – όπως, άλλωστε αρμόζει στο γοτθικό λογοτεχνικό είδος, το The Monk είναι παρωδία και μελόδραμα μαζί. Θυμάμαι, πριν το αρχίσω, κοιτούσα το εξώφυλλο της αγγλικής έκδοσης και έλεγα «μα τώρα, καλοκαιριάτικο, τι δουλειά έχω εγώ με ένα τόσο σκοτεινό βιβλίο». Κι όμως. Παράξενο πράγμα τα βιβλία. Η αυγουστιάτικη Κύθνος και ο γοτθικός τρόμος ταίριαξαν μια χαρά.

Τελείωσα το βιβλίο σε πολύ λίγες μέρες και, συνεπαρμένη, άρχισα να ψάχνω λίγο περισσότερο το γοτθικό είδος, τόσο το λογοτεχνικό όσο και το αρχιτεκτονικό – έμαθα, λοιπόν, πως το νέο αυτό λογοτεχνικό ρεύμα της εποχής σχετίστηκε και με την αναγέννηση της γοτθικής αρχιτεκτονικής κατά τη βικτωριανή περίοδο. Αυτό το έμαθα στην Κύθνο. Δεκαπενταύγουστο. Ανάμεσα σε βουτιές. Σχεδόν σουρεαλιστικό.

Μέχρι τότε, κανένα από τα λίγα γοτθικά κτίρια που είχα δει δεν μου είχε κάνει εντύπωση. Μερικούς μήνες μετά την Κύθνο βρέθηκα στο Στρασβούργο. Η πόλη είναι έτσι κι αλλιώς πολύ ατμοσφαιρική, με πεζοδρόμους και κανάλια – αυτό που δεσπόζει, όμως, στην κεντρική πλατεία της είναι ο καθεδρικός ναός, ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία γοτθικής αρχιτεκτονικής. Ο Βίκτωρ Ουγκώ τον περιέγραψε ως  ένα «γιγάντιο και λεπτεπίλεπτο θαύμα», ενώ ο Γκαίτε ως το «πλατύ δέντρο του Θεού». Στάθηκα μπροστά στο πελώριο και πολυσύνθετο κτίριο και, τελείως ξαφνικά, θυμήθηκα το βιβλίο.

Για μία μόνο στιγμή, που όσο γρήγορα ήρθε τόσο γρήγορα έφυγε, ο μοναχός Αμβρόσιος πέρασε από μπροστά μου.

Είπαμε, παράξενο πράγμα τα βιβλία.

Υ.Γ.: Το βιβλίο έχει μεταφραστεί ως «Ο Καλόγερος», από τους Αλ. Κοσματόπουλο και Κ. Αθανασιάδη, εκδόσεις Gutenberg.

7 thoughts on “Γοτθικός τρόμος. Σε μια παραλία του Αιγαίου.

  1. Αγαπημένο βιβλίο. Ατμοσφαιρικό και υποβλητικό.
    σημ. να μην συγχέεται με το ομώνυμο/διασκευή του Αντονέν Αρτό, το οποίο έχει επίσης μεταφραστεί στα ελληνικά.

  2. Χμ, και με κοιτάει εδώ και καιρό απειλητικά από τη βιβλιοθήκη μου (κυριολεκτικά, είναι το τελευταίο στο ράφι και κοιτάει έντονα), λες να το ξεκινήσω; [Μόλις τέλειωσα το Wolf Hall (καλό, σχεδόν συναρπαστικό στο δεύτερο μέρος, πετυχημένο το τέχνασμα του ανώνυμου τρίτου προσώπου – ποτέ το κύριο όνομα του πρωταγωνιστή, μόνο η αντωνυμία «he» – αλλά μου έλειψε λίγο ψυχογράφημα) άλλωστε και είμαι στο κλίμα των μοναχών και των δολοπλοκιών].

    Άλλο ήθελα να πω, όμως. Είναι πράγματι φοβερό πως τελικά ο τόπος και το βιβλίο μπορούν να ταιριάξουν με τρόπο απρόβλεπτο. Ή μάλλον πως ένα καλό βιβλίο δεν υπολογίζει από τόπους, έρχεται και τους φτιάχνει εκεί που είσαι.
    Όταν είχα πάει στο Τόκυο είχα πάρει μαζί μου Μουρακάμι (δεν έχει σημασία ποιο βιβλίο). Πίστευα ότι θα το ένιωθα πολύ περισσότερο το βιβλίο αν το διάβαζα στην πόλη για την οποία έχει γραφτεί. Καμία σχέση. Το βιβλίο με ταξίδεψε σε μια πόλη άλλη από αυτή που ήμουν, το Τόκυο του Μουρακάμι και όχι το δικό μου. Θα μπορούσα πράγματι να το είχα διαβάσει σε μια ελληνική παραλία. Πάλι το ίδιο θα ταξίδευα.

    1. Αυτό το τελευταίο που γράφεις, για τους τόπους, είναι υπέροχο κι ευχαριστώ.

      Ναι, να το διαβάσεις το βιβλίο. Είναι πολύ διαφορετικό από το Wolf Hall αλλά θα σου αρέσει, είμαι σίγουρη.

  3. Διάβασα την διασκευή του Αρτό στην σκοπιά.. Όταν συνειδητοποίησα κάποια στιγμή πως το κρίσιμο κεφάλαιο διαδραματιζόταν όχι απλώς την ίδια ημερομηνία αλλά και ακριβώς την ίδια ώρα μερικές δεκάδες χρόνια πριν, ανατρίχιασα και αν και ήταν μεσημέρι το άφησα στην άκρη για να το συνεχίσω λίγο αργότερα…

  4. Υπάρχουν σύγχρονα μεσαιωνικά θρίλερ («Τυπωθήτω» των Μονάλντι και Σόρτι), υπάρχουν μυθιστορήματα με βασικό θέμα την μεσαιωνική αρχιτεκτονική (Cathedral of the Sea του Ildefonso Falcones, φυσικά το ευανάγνωστο Pillars of the Earth του Ken Follett), όμως συνδυασμό αυτών των δύο θεμάτων σε σύγχρονο μυθιστόρημα δεν έχω ανακαλύψει ακόμα. Δέχομαι ευχαρίστως προτάσεις🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s