The lamp has gone out and I’m writing in the darkness

Η τύφλωση, οι τυφλοί, το βαθύ σκοτάδι είχαν πάντα, για κάποιο λόγο, μια γοητεία στη λογοτεχνία. Από τον κατακαημένο Κύκλωπα και τον μάντη Τειρεσία μέχρι τον Οιδίποδα (Τυφλός τα τ’ ώτα, τον τε νουν, τα τ’ όμματ’ ει – με θυμάμαι να το λέω τραγουδιστά πάνω από το βραδινό μου στα 17, τόση εντύπωση μου είχε κάνει τότε η παρήχηση του Σοφοκλή).

Προηγουμένως είχα ερωτευτεί (ακόμα περισσότερο κι από όταν έμαθα για την τρελή φυλακισμένη στη σοφίτα σύζυγό του) τον Κύριο Ρότσεστερ. Όταν τυφλώθηκε, τότε κι εγώ ταυτίστηκα με την Jane Eyre. Γοητευτικός και βυθισμένος στο απόλυτο σκότος. Σχεδόν γοτθικός. Επίσης, τρόμαξα, θαύμασα και δεν ξέχασα ποτέ την Έλεν Κέλλερ. Ποτέ μου.

Ο συμβολισμός και η γοητεία της τυφλότητας ενέπνευσε, μεταξύ άλλων, και τον Νομπελίστα Ζοζέ Σαραμάγκου – στο «Περί Τυφλότητας» μια ολόκληρη κοινωνία τυφλώνεται και πολιορκείται από την κατάρρευση των ιδίων των θεσμών της, με μία μόνο, λαμπρή αλλά και εύθραυστη εξαίρεση. Εξαιρετικό. Όπως εξαιρετικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες (τον οποίο πάντα εκτιμούσα αλλά ποτέ δεν κατάλαβα, ποτέ δε με κέρδισε) πραγματεύτηκε την προβληματική του όραση στο ίδιο του το έργο.

Για να μη μιλήσουμε, φυσικά, για τον κινηματογράφο. Η σκηνή του tango το Άρωμα Γυναίκας είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, μία από τις σπουδαιότερες, ερωτικότερες, πιο ολοκληρωμένες στην ιστορία. Ο τυφλός Αλ Πατσίνο φτάνει στην πίστα καθοδηγούμενος από μια όμορφη άγνωστη γυναίκα και, σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα, οδηγεί το χορό (ένα περίφημο, υπέροχο tango) αργά, γρήγορα, δυναμικά, την κάνει να γελάσει, την εκπλήσσει, την καθοδηγεί σαν να είναι αυτός ο μόνος που βλέπει. Είναι αυτός που βλέπει καλύτερα. Απερίγραπτο.

Τις παραμονές της Πρωτοχρονιάς βρέθηκα στο παγωμένο Αμβούργο. Είχα ακούσει πολλά καλά λόγια, κι έτσι το πρώτο κιόλας πρωινό πήγα στο Dialog im Dunkeln. Ο Διάλογος Στο Σκοτάδι είναι μία πρωτοβουλία που ξεκίνησε στο Αμβούργο πριν 10 περίπου χρόνια κι έκτοτε έχει βρεθεί σε πολλές χώρες όλων των ηπείρων. Η ιδέα είναι απλή. Παίρνεις ένα άσπρο ραβδάκι τυφλών, γνωρίζεις τον (τυφλό) ξεναγό σου και κάνεις μία βόλτα σε ένα πάρκο, στην αγορά, σε ένα σπίτι, πίνεις καφέ σε ένα μπαρ. Όλα στο απόλυτο σκοτάδι. Είσαι τυφλός. Αγγίζεις, μιλάς, τρομάζεις, μυρίζεις, ακούς. Περνάς το δρόμο. Σου κορνάρουν. Στο πάρκο ακούς τα πουλάκια και τρομάζεις με τα βότσαλα. Στον καφέ, μετά τη βόλτα, ρωτάς τον ξεναγό ό,τι θέλεις. Πώς τυφλώθηκε (έπαθε θρόμβωση στον εγκέφαλο στα 30). Αν μαγειρεύει (ναι, τα πάντα και το ίδιο γρήγορα με πριν). Τι τον ενοχλεί περισσότερο (να τον ακουμπάνε χωρίς να τον ρωτήσουν, ούτε καν για να τον βοηθήσουν περάσει το δρόμο δεν του αρέσει αυτό).

Εντυπωσιάστηκα. Με την εμπειρία, με το θάρρος του να μας ζητήσει να του κάνουμε προσωπικές ερωτήσεις, με το ότι ακόμη ονειρεύεται τα χρώματα, με το ότι το καλοκαίρι του αρέσει να περνάει έξω από καταστήματα αρωμάτων για να απολαμβάνει τις μυρωδιές (αυτό ακόμα το σκέφτομαι και συγκινούμαι). Εντυπωσιάστηκα με τη συνειδητοποίηση του πόσο διαφορετικά είναι όλα, όχι απαραίτητα τρομακτικά τελικά, όχι σκοτεινά, απλά τόσο, μα τόσο, διαφορετικά. Στην πρώτη ευκαιρία θα επισκεφτώ και το Dinner in the Dark (Δείπνο στο Σκοτάδι, μια πρωτοβουλία της ίδιας ομάδας – υπάρχει και στο Λονδίνο). Και εύχομαι κάποιο από αυτά να έρθουν γρήγορα στην Αθήνα (ζητάω πολλά;).

Φεύγοντας από το Dialog im Dunkeln σκεφτόμουν πόσο παράξενα πέρασαν τα 60’ της ξενάγησης. Άλλες φορές γρήγορα (στο πάρκο), άλλες βασανιστικά αργά (περιμένοντας να περάσω το δρόμο), αλλά πάντα τόσο παράξενα. Και μου ήρθε στο μυαλό μία φράση της τραγικής ηρωίδας στον υπέροχο Άγγλο Ασθενή (ταινία που βασίστηκε στο ομώνυμο βιβλίο του διάσημου Καναδού συγγραφέα Michael Ondaatje). Η Κάθριν, κλεισμένη σε μία ολοσκότεινη σπηλιά, γράφει ένα γράμμα στον αγαπημένο της και αναρωτιέται: «Πόσο διαρκεί μια μέρα στο σκοτάδι;»

Μια βδομάδα, σκέφτομαι. Ή ένα λεπτό. Ή, μάλλον, και τα δύο. Τώρα νομίζω ότι ξέρω.

 

One thought on “The lamp has gone out and I’m writing in the darkness

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s