Sometimes I wanna wrap my coat around you*

“Είδαμε άσπρη μέρα, έστω κι έτσι”. Το λίγο χιόνι που έπεσε στη Αθήνα δεν κάλυψε τους λόφους σκουπιδιών, δε μας έβγαλε από την κρίση, άσε που έλιωσε και γρήγορα. Σκέφτομαι όμως ότι θα έπρεπε να έχω τραβήξει μια φωτογραφία τη γειτόνισσα του απέναντι διαμερίσματος που το κοιτούσε να πέφτει με μια κούπα καφέ στο χέρι. Δεν την έχω ξαναδεί να χαμογελάει έτσι.

Είναι αλήθεια, το χιόνι καλύπτει την ασχήμια. Και είναι σπάνιο. Χτες, κοιτάζοντας τις λιγοστές νιφάδες που στέκονταν πάνω στα σπασμένα πεζοδρόμια σκέφτηκα για πρώτη φορά μετά από 4 περίπου χρόνια τον Ορχάν Παμούκ.

Το Χιόνι είναι ένα βαθιά πολιτικό βιβλίο και ταυτόχρονα μια τρυφερή ιστορία αγάπης. Ναι, γίνεται. Ο ήρωας του Παμούκ, Τούρκος δημοσιογράφος που ζει στη Γερμανία, επιστρέφει στην πατρίδα του για να καλύψει τις αυτοκτονίες νεαρών κοριτσιών σε μία κωμόπολη στα βάθη της χώρας. Η σύγκρουση Ισλαμισμού και  Δυτικής κουλτούρας, οι σκέψεις του εκπατρισμένου δημοσιογράφου-ποιητή που περιπλανιέται μόνος στο χιονισμένο Kars, ανάμεσα σε καλά κρυμμένα μυστικά και αντιφατικά ιδανικά, φανατικούς υποστηρικτές της μαντήλας και αντικληρικούς. Όλοι και όλα καλυμμένα από το χιόνι. Που όλα τα ομορφαίνει και τα ειρηνεύει. Που όλα τα (τόσο διαφορετικά) κάνει τόσο ομοιόρφα.

Το Χιόνι κυκλοφόρησε το 2002 στα τουρκικά και μεταφράστηκε στα αγγλικά 2 χρόνια αργότερα. Την ίδια χρονιά και, ουχί τυχαίως, βραβεύτηκε από τους New York Times ως ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της χρονιάς. Ένα χρόνο αργότερα ο εκπατρισμένος «ποιητής» Παμούκ κέρδισε το Βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Φεστιβάλ Βιβλίου («Η Ευρώπη και η Ισλαμική Τουρκία βρίσκουν χώρο η μία για την άλλη», είπαν τότε οι Γερμανοί για το έργο του).

Στην πραγματικότητα το Χιόνι είναι μια σύγχρονη παραβολή του εκπατρισθέντος (πλην όμως όχι ασώτου) υιού με πλήθος λογοπαιγνίων, που, φυσικά, αποδίδονται μόνο στα τουρκικά: Kars το όνομα της βασανισμένης πόλης του βαθυκράτους, Kar το χιόνι στα τουρκικά, Ka το όνομα του ήρωα. Υπέροχο, όπως και το όνομα της παιδικής του αγάπης, της Ipek: Σημαίνει μετάξι.

Όπως οι περισσότεροι από όσους επιστρέφουν στην πατρίδα τους (Επέστρεφε συχνά και παίρνε με, αγαπημένη αίσθησις επέστρεφε και παίρνε με..), έτσι και ο ήρωας του Παμούκ έχει να αντιμετωπίσει τα φαντάσματά του. Δηλαδή, εν προκειμένω, την Ipek. Θυμάμαι πως, όταν διάβαζα το Χιόνι (κατακαλόκαιρο, κάπου έξω από την Κόρινθο), μού είχε κάνει μεγάλη εντύπωση πόσο πραγματικά ρομαντικό ήταν. «Υπάρχουν δύο είδη ανθρώπων», λέει κάπου ο Ka. «Το πρώτο δεν ερωτεύεται αν δε δει πώς μια κοπέλα τρώει ένα σάντουιτς, πώς χτενίζει τα μαλλιά της, τι ανοησίες της κινούν το ενδιαφέρον, γιατί τα έχει βάλει με τον πατέρα της, τι λένε οι άλλοι για αυτήν. Το δεύτερο είδος ανθρώπου – και εγώ ανήκω σε αυτή την κατηγορία – μπορούν να ερωτευτούν μια γυναίκα μόνο αν δεν γνωρίζουν απολύτως τίποτα για αυτήν». Ρομαντικό; Ίσως. Αλλά και βαθιά πολιτικό.

Ο Ορχάν Παμούκ, ο οποίος διδάσκει Συγκριτική Λογοτεχνία και Συγγραφή στο Πανεπιστήμιο Columbia, έδωσε στις 7 Δεκεμβρίου του 2006 την καθιερωμένη δημόσια ομιλία παραλαβής του βραβείου Νόμπελ. Ο μοναδικός Τούρκος Νομπελίστας έδωσε στην (τουρκική) ομιλία του τον τίτλο «Η βαλίτσα του πατέρα μου». Ο λόγος του έπαιξε με την αλληγορία πατρός και πατρίδας.

Φαίνεται πως, για τον Παμούκ, το χιόνι, η παιδική αγάπη, ο πατέρας, μπορούν όλα να είναι σύμβολα και επεκτάσεις ενός πολύ ιδιαίτερα εκφρασμένου παραπόνου για τη χώρα του. Γράφω αυτό το κείμενο και έχω στο μυαλό μου ένα πράγμα μόνο: Θα ήθελα πολύ να τον γνωρίσω από κοντά.

* Ο τίτλος είναι στίχος του Winter, από τους Rolling Stones.

 

One thought on “Sometimes I wanna wrap my coat around you*

  1. Δεν θέλω να γράψω για τον Παμούκ. Θέλω, όμως, να πω κάτι για το Νορβηγικό Δάσος.
    Όταν είδα για πρώτη φορά τον τίτλο, σκέφτηκα: »Μα, πόσο αστόχαστος τίτλος…». Το Νορβηγικό Δάσος δεν έχει τίποτα το διαφορετικό από τα άλλα δάση. Δεν είναι κάτι ξεχωριστό, ένα σπουδαίο landmark που φέρνει συνειρμούς στο διεθνές μυαλό.
    Πήγα, όμως, στη Νορβηγία και τώρα έχω άλλη άποψη. Το Νορβηγικό Δάσος είναι, πράγματι, ξεχωριστό. Σκοπεύω να διαβάσω αυτό το βιβλίο και είμαι πολύ περίεργος να δω τι έχει να πει ο Μουρακάμι για όλα αυτά τα δέντρα.

    Μου αρέσει το ποπ ύφος σου.
    Γεια σου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s