«Look at how many books have already been written about the Holocaust. What’s the point? People haven’t changed.. Maybe they need a newer, bigger Holocaust.»

Σήμερα το BBC δημοσίευσε ένα ενδιαφέρον άρθρο (http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11542473) για μία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα έκθεση. Η έκθεση «Hitler and the German People» ξεκινά στο Βερολίνο και έχει θέμα αυτονόητο αλλά καθόλου εύκολο: τη σχέση (δύσκολη έννοια) του Χίτλερ (ακόμα πιο δύσκολη λέξη) με το Γερμανικό λαό (άστα να πάνε δηλαδή). Στο video που συνοδεύει το άρθρο, ο διευθυντής του Deutsches Historisches Museum, Hans Ottomeyer, τονίζει την προσοχή που απαίτησε η μουσειολογική επιμέλεια του ευαίσθητου θέματος, αφού η σβάστικα είναι ακόμα παράνομο να εκτίθεται σε δημόσιους χώρους. Μάλιστα, στο σύντομο άρθρο δε λείπει και ο αντίλογος: γιος εκτελεσθέντων από τους Ναζί δηλώνει απροκάλυπτα ότι η έκθεση είναι μια κακή ιδέα. «Θα δώσει έναυσμα στους Νέο-Ναζί», λέει.

Χρόνια τώρα παρακολουθώ το ζήτημα της διαχείρισης της μνήμης του Ολοκαυτώματος από Γερμανούς και Εβραίους. Δεν ξέρω γιατί με ενδιαφέρει τόσο.

Μικρή προσωπική εμπειρία μέρος 1ο: Το 1997, φοιτήτρια στο Λονδίνο, πήγα στον κινηματογράφο να δω το La vita è bella. Η παρέα μας ήταν μικρή: η Κ., Γερμανίδα, ο G., επίσης Γερμανός, κι εγώ. Η ταινία, ως γνωστόν, πολύ φορτισμένη. Άμα είσαι 19, ακόμα περισσότερο. Βγαίνοντας από το σινεμά, εγώ μονολογούσα ότι «Δεν το πιστεύω τι έγινε, δεν το πιστεύω τι κάνανε οι Ναζί στους καημένους τους Εβραίους και στην Ιταλία». Ο G. δε μιλούσε. Όταν τον ρώτησα τι σκέφτεται μου είπε «Σκέφτομαι ότι ο παππούς μου πολέμησε στην Ιταλία. Και ότι ήταν στο Arezzo, εκεί που διαδραματίζεται η ταινία. Και ξέρεις, ο παππούς μου ήταν Γερμανός. Καταλαβαίνεις». Η συζήτηση έκλεισε εκεί.

Έχω διαβάσει πολλά, πάρα πολλά λογοτεχνικά βιβλία σχετικά με το Ολοκαύτωμα και το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την Άννα Φρανκ μέχρι το (ε-ξαι-ρε-τι-κό!) The Reader του Bernhard Schlink. Κανένα, όμως, ούτε ένα από αυτά δε με έπεισε/συγκίνησε/επηρέασε/σημάδευσε (και πολλά άλλα, μπορώ να γράφω ώρα για το πώς ένοιωσα) όσο το Maus του Art Spiegelman (βραβείο Pulitzer to 1992, για να λέμε και τα τυπικά).

Το Maus («ποντίκι» στα γερμανικά) είναι ένα graphic novel σε δύο μέρη (πρόσφατα κυκλοφόρησε σε επίτομη έκδοση). Στον κόσμο του Spiegelman, γιού Εβραίων επιζώντων του Ολοκαυτώματος, οι Εβραίοι είναι ποντίκια. Οι Ναζί γάτες. Οι υπόλοιποι Γερμανοί πολίτες είναι γουρούνια. Οι Γάλλοι βάτραχοι. Οι Αμερικανοί σκύλοι. Οι Σουηδοί είναι τάρανδοι και οι Άγγλοι ψάρια.

Όλη η Ευρώπη του Ολοκαυτώματος μια τεράστια ποντικοπαγίδα.

Μέσα από την αφήγηση του Vladek, πατέρα του Spiegelman, στον ίδιο, ξεδιπλώνεται ολοζώντανα τόσο η ζωή και οι διωγμοί της οικογένειάς τους από τους Γερμανούς στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Πολωνίας, όσο και η (αυτοβιογραφική) θυελλώδης σχέση πατέρα-γιου. Το Maus δεν ανήκει σε ένα μόνο λογοτεχνικό είδος. Είναι graph novel, ιστορικό μυθιστόρημα, βιογραφία, αυτοβιογραφία. Κινείται σε πολλούς χρόνους (στο παρελθόν του εφιάλτη, της πείνας και του θανάτου, και το παρόν της δυσλειτουργικής σχέσης των δύο αντρών). Μέχρι το τελευταίο (συγκλονιστικό) τετραγωνάκι της εικονογράφησης, το Maus είναι πάνω από όλα ένας ύμνος στην αγάπη, την πίστη και την ελπίδα.

Μικρή προσωπική εμπειρία μέρος 2ο: Μόλις είπα στην ξαδέρφη μου ότι ήθελα να γράψω για το Maus, μού είπε «Το ξέρεις ότι παλιά το δημοσίευε η Βαβέλ σε συνέχειες; Και τα έπαιρνε ο αδερφός μου και τα διάβαζα κρυφά κι έκλαιγα;» Η Δ. ήταν τότε 11 χρονών. Δεν το ήξερα. Όμως ούτε κι εκείνη ξέρει ότι κι εγώ έκλαψα όταν το διάβασα πέρσι. Ήμουν 31.

2 thoughts on “«Look at how many books have already been written about the Holocaust. What’s the point? People haven’t changed.. Maybe they need a newer, bigger Holocaust.»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s